ایران شهرساز را در تلگرام دنبال کنید

[-]
[-]

پشتیبانی 09120592515 ایمیل: iranshahrsaz@yahoo.com

[-]
[-]
امتیاز موضوع:
  • 1 رأی - میانگین امتیازات: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
1
الگوی شهرسازی و فضای جامع شهری در گذشته
تجربة حضور در فضاهای شهری که یا تغییر عملکرد از جانب شهری به جنبه‌های دیگر داده‌اند و یا اصلاً کیفیتی خاصی ندارند و برعکس تجربة موفق حضور در فضاهایی چون میدان نقش جهان اصفهان و روایت‌هایی از میدان‌هایی در شهرهای سیه‌نا و ونیز و فلورانس و میلان و … از دوستان همراه، نگارنده را بر آن داشت که تاریخچه‌ای از این فضاها و لزوم وجود چنین فضاهایی که با هر فرهنگ به خصوص فرهنگ غنی و اصیل و پشتوانه‌دار ایران دارد را بیان دارد.
در ادامة بحث فرصتی پیش آمد تا در مورد اثر متقابلی که این فضاها در معماری و فرهنگ شهرنشینی در شهرهای کنونی و شهرهای جدید دارند، بحث بشود.
و در آخر در مورد چند نمونة موردی از این فضاها و ایجاد نوعی تصویر از این فضاها به بررسی کیفیت این فضاها و چگونگی تأثیر عوامل مختلف محیطی و اقتصادی و فرهنگی در شکل‌گیری آن خواهیم پرداخت.
توجه اینکه، نمونه‌های بیان شده در این نوشته به این جهت انتخاب شده‌اند، که نگارنده توانسته آنها را به طور کامل لمس نماید و یا با آنها و طراحی آنها ارتباط برقرار کرده باشد وگرنه حقیر خود را در حد نقد آثاری این چنین ندانسته و نمی‌دانم.
آیا گیاهان از رشد دانه‌ها حاصل می‌شوند؟ (بحث تاریخ‌شناسی و گونه)
این پرسشی بود که در حدود ۱۰ هزار سال پیش ساکنان خاورمیانه را به طور ضمنی مجبور کرد که در یک فضای واحد به یکجانشینی بپردازند و تهیة غذا عاملی برای همزیستی مسالمت‌آمیز و مدت‌داری شد که بعدها نام شهر به خود گرفت. شهرها از همان ابتدا نشان دهندة نوعی آداب سیاسی و اجتماعی و فرهنگی خاص مخصوص به ساکنان خود به همراه داشتند.

[تصویر:  001chatal_hoiok.jpg]

شکل ۱: پرسپکتیو بازسازی شدة شهر چاتال هویوک (مرجع : کتاب جهان)
از مشخصه‌های شهرهایی که به تدریج بوجود آمد، فضاهای شهری خاص مردم هر منطقه و کیش و آئین بود. چون شهرهایی که با آئین و نظم زندگی خاصی بوجود می‌آمدند احتیاج به امنیت و فضاهای خاص به خود داشتند. شهرهای بوجود آمده احتیاج به مشخصات خاصی برای خود، از جمله برج‌ها و باروها و حصار دور تا دور شهر و ارگ‌های حکومتی و فضاهای مذهبی بودند.

[تصویر:  002takhte_soleiman.jpg]

شکل ۲: مجموعة تخت سلیمان در تکاب آذربایجان غربی (مرجع کتاب معماری جهان)
هر کدام از این شهرهای با توجه به ذوق و سلیقه و هوش سازندگان خود و با توجه به اقلیم و فن‌آوری در ساخت شکلی به خود گرفتند. برای مثال اولین شهرها فاقد کوچه و خیابان بودند تا ساختمان‌ها بتوانند هم به لحاظ اقلیمی و هم امنیت بدون مشکل باشند.


[تصویر:  003chatal.jpg]

شکل ۳: پلان و منظرة فوران ‌آتش، جزئی از نقاشی دیوای چاتال هویوک
و بعد از معماری‌های دوران‌های پیش از تاریخ در دوران بین‌النهرین ‌های ساختمان ایجاد شد و در دوران مصر باستان شهرسازی‌های مذهبی رواج یافت.
در این شهرها همه چیز بر اساس مذهب پرستی مصریان نظام می‌یافت.
بعد در دوران مربوط به ایران مجموعه‌هایی چون چغازنبیل شکل گرفت و شهرها مشخصة طبقاتی شدن اجتماعی به خود گرفتند که خود باعث جدا شدن فضاهای مذهبی و حکومتی از بقیه قسمت‌های شهر شد و در دوران هخامنشی فضای حصار و دیوار از اطراف مجموع تخت جمشید و یا پاسارگاد به علت امنیتی که پادشاهان داشتند و صلح و آرامش پادشاهان حذف گردید.
[تصویر:  004takhte_jamshid.jpg]

شکل ۴: پلا کامل تخت جمشید (مرجع کتاب معماری جهان)
کمی بعدتر در دوران ساسانی با پیشرفت‌های فنی شهرهایی چون فیروزآباد شکل تازه‌ای به خود گرفتند و شهرنشینی آداب ویژه‌ای یافت که بناهای برزگتر وهمساز با طبیعت بوجود آمد.


[تصویر:  005firooz_abad.jpg]

شکل ۵: پلان و نماد مقطع مجموعة فیروزآباد
در معماری هند شهرهایی با فاضلاب و خیابان‌کشی ویژه همانند موهنجودارو و شهرهایی در چین و ژاپن که با پیشرفت‌هایی چون اسپوتا و پاگودای چینی، نشانه‌هایی برای شهرهای مختلف بشر متمدن بوجود آمد.


[تصویر:  006mohenjo.jpg]

شکل ۶: نقشة شهر وخیابان‌های موهنجودارو (مرجع کتاب معماری جهان)
در معماری بزرگ و بی‌نظیر یونان نیز فضایی به فضاهای شهری به نام آگورا بوجود آمد. توضیح اینکه آگوراها در معماری یونان وظیفة خاصی را بر عهده داشتند وآن بوجود آمدن فضاهای اصلی هر چند نامنظم در اطراف یک مسیر بود، مسیری حیاتی برای مردم یک شهر در حال تعامل و در جهت معماری خاصی که عقل محوری و ریشة اصلی آن بود.


[تصویر:  007acropolice.jpg]

شکل ۷: شکل یک آگورا در یونان به همراه فضاهای جانبی (آگورای آکروپلیس)
در آکروپلیس یونان به راحتی می‌توان این فضای منحصر به فرد را تجربه کرد.
این فضا با همین کارکرد کمی منظم و پیشرفته شد تا بتواند در معماری متکامل روم باستان شبیه به یک حیاط مرکزی ظاهر شود و نام فوروم را به خود بگیرد. فوروم‌هایی که با باسیلیکاها و مراکز تجاری و تفریحی و مذهبی و حکومتی در ارتباط تنگاتنگ بودند.



[تصویر:  008pompai.jpg]

شکل ۸: پلان فوروم شهر پومپئی، روم باستان (دیده می‌شود که فوروم در روم دارای خاصیت نظم است.)
در این دوره اتفاق خاص دیگری برای فضاهای کوچکتر جلوی باسیلیکاها و معابد افتاد و این شاید حضور عناصری به نام استلاء در این معماری به حالت سمبلیک و نمادین بود. شاید از لحاظ نشانه شناسی، این عناصر نشانه‌ای برای مرکز محلات و محل‌های درجه دوم اجتماعی ـ سیاسی به شمار می‌رفت که از معماری‌های قبل از خود وام گرفته شده بودند. (معماری مصر باستان)

[تصویر:  009trajan.jpg]

شکل ۹: نما و قطع ستون یادبود تراژان، روم باستان (مرجع کتاب معماری جهان)
در دوران دوم مسأله جالب توجه دیگر فضاهای بزرگ شهری همچون نمایشخانة کولوسئوم بود که می‌توانست افراد زیادی را در خود جای دهد. این امر از آن لحاظ ضروری به نظر می‌رسید که مردم می‌توانستند ساعاتی را در کنار فرمانروای خود گذرانده و منظره و یا نمایش خاصی را ببینند. در این حالت یک فرد می‌توانست تا دو سوم همشهریان خود را یک جا و در یک محل جزئی از یک پرسپکتیو بزرگتر ببیند.

[تصویر:  010colosuim.jpg]

شکل ۱۰: پلان و مقطع نمایشخانه کولوسئوم، روم (مرجع کتاب معماری جهان)
نگارنده: مجتبی هوشنگیان شیرازی/ کارشناس معماری ۸۲ با تشکر از دکتر احسان رنجبر
Email:


منبع:
آخرین ارسال های من :

برهوتشان را آباد می کنیم...باشد تا شهر درونمان آرام گیرد!!
موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده بازدید آخرین ارسال
  دانلود دفترچه سوالات ارشد طراحی شهری 97 کنکور سراسری alireza 773 2018-04-28، 05:03 PM
آخرین ارسال: alireza
  بیکاری بعد از اتمام تحصیل در رشته طراحی شهری nazgol22 1,213 2018-03-07، 03:24 PM
آخرین ارسال: nazgol22
  نظرخواهی بچه ها طراحی شهری بهتره یا برنامه ریزی خواهشا شرکت کنید s1s2s3 18,197 2018-01-21، 04:53 PM
آخرین ارسال: fantomn
  مصاحبه اختصاصی سایت ایران شهرساز با رتبه 10 کشور در گرایش طراحی شهری 96 alireza 1,936 2018-01-21، 04:49 PM
آخرین ارسال: fantomn
  چیدمان فضا در طراحی شهری -space syntax mtr6510 983 2017-09-01، 11:29 AM
آخرین ارسال: mtr6510
  سوالات ارشد طراحی شهری 1396 با جواب تشریحی alireza 1,389 2017-07-22، 02:34 PM
آخرین ارسال: alireza
  سوال و جواب اسکیس کنکور ارشد طراحی شهری سال 1396 alireza 1,379 2017-07-19، 02:38 PM
آخرین ارسال: alireza
  دانلود سوالات كنكوراسکیس ارشد طراحی شهری سراسری و آزاد 96 alireza 1,200 2017-07-12، 08:15 PM
آخرین ارسال: alireza
  مصاحبه اختصاصی سایت ایران شهرساز با رتبه 2 کشور در گرایش طراحی شهری 96 alireza 1,709 2017-06-10، 05:20 PM
آخرین ارسال: udesigner
  مصاحبه اختصاصی سایت ایران شهرساز با رتبه 15 کشور در گرایش طراحی شهری 96 alireza 1,559 2017-06-09، 11:12 PM
آخرین ارسال: payam_km
کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
آمار انجمن
آخرين ارسال ها
موضوع تاريخ, زمان  نويسنده آخرين ارسال کننده انجمن
  VIP  دانلود جزوه مبانی نظری (خلاصه مباحث مبانی نظری معماری) pdf 11 ساعت پیش atelieahjam alireza اخبار vip ایران معمار
  نقشه اتوکدی آبادی ها خوزستان 05-21 alireza alireza طرح،پروژه،نقشه
  توپوگرافی استان خوزستان برای استفاده در GIS 05-21 alireza alireza طرح،پروژه،نقشه
  مقاله  مقاله شهرسازی 05-20 archopedia alireza مقالات فارسی(vip-1)
  دانلود طرح ناحیه ای قزوین جلد1 05-20 diamond alireza طرح،پروژه،نقشه(vip-1)
  روستا-شکتا- ساری 05-14 saeiideh alireza طرح،پروژه،نقشه
  دانلود دفترچه سوالات ارشد طراحی شهری 97 کنکور سراسری 04-28 alireza alireza تالار گفتمان طراحی شهری
  دانلود دفترچه سوالات ارشد برنامه ریزی شهری 97 کنکور سراسری 04-28 alireza alireza تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  سومین کنفرانس بین المللی و چهارمین کنفرانس ملی سالانه عمران، معماری و طراحی... 04-12 Sahab Sahab اخبار همایش ها
  نكات تخصصی ارشد برنامه ریزی شهری ویرایش اول 1397 شامل 999 نکته 04-05 alireza alireza تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  درخواست کتاب حقوق و قوانین شهری دکتر کامیار 04-02 gasemij آرزوعطاری پرسش و پاسخ
  دانلود پاورپوینت و جزوه آشنایی با معماری اسلامی2 (PDF DOC PPT) 03-25 atelieahjam hamidfa فروشگاه فایل اربان شاپ
  درخواست غیر رایگان  جزوه کلاسی و پر شده کامل ایستایی استاد طباطبایی از آکادم... 03-11 ehsan12 alireza جزوه های معماری
  بیکاری بعد از اتمام تحصیل در رشته طراحی شهری 03-07 nazgol22 nazgol22 تالار گفتمان طراحی شهری
  دانلود دفترچه سوالات دکتری سراسری و آزاد شهرسازی 1397 02-25 alireza alireza تالار گفتمان دکتری شهرسازی
با ارسال فایل و شرکت در موضوعات ایجاد شده و پاسخ به آنها ما را همراهی کنید.

[-]
جستجو
جستجوی گوگل