ایران شهرساز را در تلگرام دنبال کنید

[-]
[-]

پشتیبانی 09120592515 ایمیل: iranshahrsaz@yahoo.com

[-]
[-]
امتیاز موضوع:
  • 2 رأی - میانگین امتیازات: 4.5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
1
معنای خانه؛ مروری بر یافته‌های یک پژوهش پدیدارشناسانه
تعریف برخی مفاهیم علی‌رغم سادگی ظاهری‌ و تجربه‌پذیر بودنشان برای گستره وسیعی از افراد، امر ساده‌ای نیست و خود به موضوع بحث‌ها و چالش‌های بسیاری تبدیل می‌شود. یکی از این مفاهیم، «خانه» است که آن‌قدر با ذهنیات و تجربیات و موقعیات روزمره بشر آمیخته شده که اغلب بدیهی به نظر می‌رسد ولی بزنگاه‌هایی وجود دارند که بغرنجی تعریف آن‌را به رخ می‌کشند، مثلا زمانی که افراد، وادار به تجربه دو فضای یکسان و هم‌نقشه و هم‌موقعیت به لحاظ کالبدی می‌شوند و احساس‌هایی متناقض را از سکونت در هرکدام بروز می‌دهند (مانند وضعیتی که این خانم مسن با اسباب‌کشی تجربه می‌‎کند و یا تجربه خوابگاه برای بسیاری از دانشجویان.) یا تبدیل جایگاه یک فضای واحد در ذهن یک فرد تنها به واسطه تجربیات متفاوتش و نه تغییرات کالبدی (مانند تغییر معنایی که به واسطه اتفاقاتی تلخ برای این پسر جوان و این خانم مسن ایجاد می‌شود.) مثال دیگر از این وضعیت، زمانی است که فرد به واسطه ازدواج، خانه پدریش را ترک می‌کند و صاحب خانه جدیدی می‌شود. برای بسیاری از افراد از این پس، خانه پدری با حفظ نوستالژی، دیگر خانه نیست و نشانه‌هایی از این تغییر ذهنیت را حتی در گوشی‌های تلفن همراه افراد می‌توان جستجو کرد، زمانی که با اضافه شدن شماره جدیدی به نام «خانه»، شماره‌ قبلی که به این نام ذخیره شده بود طبیعتا دیگر نمی‌تواند با هویت سابقش باقی بماند! بنابراین، تغییر موقعیت می‌دهد.
اغلب افراد در جامعه ایران از همان سنین کودکی، تصویر کردن خانه را در نقاشی‌هایشان می‌آموزند. آن‌را می‌سازند، می‌خرند، می‌فروشند، آرزو می‌کنند، درباره‌اش صحبت می‌کنند ولی به واقع، تعریف کردنش امر دشواری است. خانه کجاست؟ و جدای از تعاریفی که در منابع مکتوب آمده، افراد چه تصوری از آن‌را در ذهن خودشان حمل می‌کنند؟ یکی از مطالعات انجام شده در این حوزه، مربوط به جودیت سیکسمیت[۱] از گروه روان‌شناسی دانشگاه ساری[۲] انگلستان است. او در مقاله خود به تعابیر اندیشمندان مختلف از خانه اشاره می‌کند، تعابیری که خانه را «سرزمین»، «یک مکان هندسی[۳]»، «پایگاهی برای فعالیت»، «ثبات»، «حریم خصوصی»، «امنیت»، «صدفی برای تجربیات»، «تداوم از کودکی به بزرگسالی»،«مکانی مهم برای فعالیت و بیان فرهنگی» و… می‌نامند. سپس با تاکید بر گستردگی این تعابیر و تنوعاتشان، با رویکردی پدیدارشناسانه، به فهم معنای خانه در یک نمونه ۲۲ نفره از دانشجویان فوق‌لیسانس اهتمام می‌ورزد؛ گروهی که به گفته خودش تجربه زندگی در نظم‌های مسکونی مختلفی را دارند. او از افراد می‌خواهد برایش توضیح دهند که کجا خانه هست و کجا نیست؟ سپس اشتراکات و تفاوت‌ها را بررسی می‌کند. سیکسمیت متوجه می‌شود که بعضی مکان‌ها همیشه به عنوان خانه در نظر گرفته می‌شوند، مانند سرزمین یا خانه خانوادگی ولی برخی دیگر این‌گونه نیست و جنبه شخصی‌تری دارند. برخی وضعیت‌ها را نیز باید در نیمه‌راه تحول دانست مثلا خانه والدین برای افرادی که از آن رفته‌اند. نتایج این پژوهش همچنین نشان می‌دهد که:
مفهوم خانه، به مکان‌های متنوعی اتلاق می‌شود که به تعبیر کریستیان نوربرگ شولتز، در سطوح مختلفی از فضای وجودی[۴] قرار دارند. او می‌نویسد پاسخ‌های افراد به سوالاتش درباره خانه، به سادگی ساختمان‌ها یا اشکال معمارانه مورد انتظار را منعکس نمی‌کنند بلکه اغلب از طریق مولفه‌های شخصی یا اجتماعی‌ای‌ قابل شناسایی هستند که در هر ساختار فیزیکی‌ای می‌توانند قرار داشته باشند. او نشان می‌دهد افراد گاه از سرزمین و کشور، محله، ناحیه، خانه والدین، خانه دوستان، خانه کودکی، فضاهای اجاره‌ای با جای خواب و صبحانه و حتی از اطاق به عنوان خانه‌هایشان یاد می‌کنند.
برهمین اساس، این فرض که هر شخص فقط یک خانه دارد زیر سوال می‌رود. هر فضا به میزانی که بتواند نیازهای درحال تغییر افراد را برآورده سازد می‌تواند حس خانه را برای او ایجاد کند.
همچنین، فضایی که یک شخص به آن خانه می‌گوید، الزاما از نظر دیگری خانه نیست.
این پژوهشگر با مشاهده چنین تنوعی در مصادیق قید شده از سوی افراد به عنوان خانه، این پرسش را بسیار جدی‌تر مطرح می‌کند که خانه کجاست؟ و چه کیفیاتی باعث می‌شود که یک فضا به خانه تبدیل گردد؟ او معانی مرتبط با خانه را که حاصل تجربیات خانگی افراد هستند در ۲۰ طبقه زیر، دسته‌بندی می‌کند:
شادی: تجربه اتفاقات شاد و شادی عمومی، بخشی جداناپذیر از خانه هستند.
تعلق: راحتی، استراحت، خودمانی بودن، بخشی از احساس تعلق هستند.
مسئولیت‌: ثبات، حاصل مالکیت و مسئولیت در قبال خانه است.
بیان خود: رفتار کردن و دستکاری مکان، ریشه در ایده‌های فرد دارد. در خانه شما می‌توانید هر کاری را که می‌خواهید انجام داده و شخصیتتان اجازه می‌یابد که خودش را بیان کند.
تجربیات بحرانی یا انتقادی: یاد گرفتن استقلال، تجربیات رسمی، زندگی در یک دوره پراسترس از وابستگی به خانه مشتق می‌شوند.
بقا یا دوام: با استحکام خانه امکان‌پذیر است.
حریم خصوصی: حریم خصوصی در این‌جا به مدل آلتمن[۵] از قواعد مرزبندی خیلی ظریف بین افراد اشاره دارد.
چشم‌انداز زمانی: مکان‌هایی خانه هستند که در گذشته، حال و آینده وجود داشته باشند.
مکان‌های بامعنی: خاص ولی نه الزاما محل وقوع اتفاقات بحرانی.
دانش: با خودمانی بودن گره می‌خورد و شامل دانش فیزیکی و اجتماعی می‌شود.
مقصدی برای برگشتن: به معنای یک مکان هندسی
خویشاوندی: شکلی از خویشاوندی و انتخابی شخصی در مورد بودن با افرادی خاص.
کیفیت خویشاوندی
انس و پذیرایی: ملاقات‌های خانگی، هسته پذیرایی‌های اجتماعی هستند.
محیط احساسی: مکانی که اغلب عشق را به نمایش می‌گذارد.
ساختار فیزیکی: اشاره به ویژگی‌های فیزیکی.
حوزه خدمات: روشنایی و اشتعال، گرم کردن، تجهیزات خانگی، باغچه، ارتباط از راه دور و مواردی از این دست، اغلب بخشی ضروری از خانه شناخته می‌شوند.
سبک معمارانه: بعضی خانه‌ها به خاطر سبک معماری‌شان بامعنا هستند.
محیط کاری: کار کردن در خانه، بعضی وقت‌ها جنبه‌ای برای تعریف کردن آنست. خصوصا در مورد کسانی که داخل خانه کار می‌کنند، مانند دانشجویان که تمایزی بین فضای کاری و خانه‌شان نیست. خانه برای آن‌ها فضای ساکتی است که می‌توان در آن کار کرد.
فضاییت[۶]: ویژگی‌های فضایی و فعالیت‌هایی که مکان‌ها اجازه انجامشان را می‌دهند درست به همان اندازه خود محل، برای بعضی از مردم مهم است.
سیکسمیت درنهایت تاکید می‌کند که این معانی، به یکدیگر متصل هستند و هیچ کدام به تنهایی نمی‌توانند ویژگی تعریف کننده خانه باشند. به عبارت دیگر، روابط بین معانی مختلف، یک شبکه معناییِ شخصی را شکل می‌دهند که تعریف هرکس از خانه است.
منبع:
Sixsmith, Judith, 1986, “The meaning of home: an exploratory study of environmental experience”, London, Academic Press Inc., in: Journal of Environmental Psychology, 6, 281-298.


[1] Judit Sixsmith
[۲] Surrey
[3] locus
[4] levels of existential space
[5] Altman
[6] Spatiality

نویسنده اثر : زهرا غزنویان
نقل از سایت ساینار
آخرین ارسال های من :

If you don't like where you are,change it! you're not a tree
Jim Rohon
موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده بازدید آخرین ارسال
  رصد خانه Bahmankara 3,199 1394-1-8، 01:51 صبح
آخرین ارسال: hfarahani48
  مقاله نام مقاله : تحلیل فرهنگی خانه‌ی سلماسی تبریز بر پایه‌ی نظریه‌ی رپوپورت khansa 1,110 1393-12-26، 12:51 عصر
آخرین ارسال: khansa
  مقاله منظر پساصنعتی، عرصة نوین معماری منظر/ مروری بر اندیشه ها و رویکردها Brightness 1,190 1393-11-13، 12:13 صبح
آخرین ارسال: Brightness
  مقاله عملکرد گرایی و معنای عملکرد alireza 921 1393-8-25، 12:28 صبح
آخرین ارسال: alireza
  نورپردازی طبیعی در خانه های سنتی کاشان نمونه موردی: خانه عامری ها khansa 1,387 1393-7-26، 08:01 صبح
آخرین ارسال: khansa
  خانه های بروجردیهای کاشان ، نمونه معماری اسلامی - ایرانی khansa 1,112 1393-7-12، 07:12 صبح
آخرین ارسال: khansa
  تأثیر مؤثر آب در پایداری معماری خانه های اقلیم گرم و خشک khansa 1,067 1393-7-2، 08:11 صبح
آخرین ارسال: khansa
  دانلود مقاله مروری بر معماری آرامگاهی atelieahjam 753 1393-6-25، 02:23 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  دانلود مقاله درباره خانه آبشار atelieahjam 1,013 1393-6-20، 11:08 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  دانلود مقاله نکات کاربردی در طراحی داخلی خانه atelieahjam 680 1393-6-20، 10:50 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
آمار انجمن
آخرين ارسال ها
موضوع تاريخ, زمان  نويسنده آخرين ارسال کننده انجمن
  کتاب شهرسازی 5-28 faribayekta faribayekta پرسش و پاسخ
  دانلود جزوه تصویری آموزش gis با فرمت pdf 5-25 alireza hamed_1361 نرم افزار gis--پاسخگو مهندسین aramo و ...
  فروش کتاب های اسکیس شهرسازی و معماری 5-21 joachom alireza فروشگاه کتاب نو و دست دوم
  [خبر شهرسازی]  کتاب شهرهای رویایی؛ 7 ایدة شهری به عنوان شاکلة جهان 5-14 kasrak kasrak منابع
  غیر رایگان  داغ داغ، نقشه gis شهر تهران 5-14 parasto_gh j77 طرح،پروژه،نقشه(vip-2)
  پنجمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری-دانشگاه شهید بهشتی 5-14 Sahab Sahab اخبار همایش ها
  آخرین مهلت ارسال مقالات دومین کنفرانس بین المللی عمران،معماری وطراحی شهری-... 5-14 Sahab Sahab اخبار همایش ها
  اولین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در عمران، معماری، محیط زیست و توسعه پایدار... 5-14 Sahab Sahab اخبار همایش ها
  سوالات ارشد طراحی شهری 1396 با جواب تشریحی 4-31 alireza alireza تالار گفتمان طراحی شهری
  جدیدترین منابع دکتری شهرسازی 1396 4-29 alireza alireza تالار گفتمان دکتری شهرسازی
  نکات مهم و روزانه دکتری شهرسازی ویژه کنکور 95 4-29 alireza alireza تالار گفتمان دکتری شهرسازی
  سوالات ارشد برنامه ریزی شهری 1396 با جواب تشریحی 4-28 alireza alireza تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  سوال و جواب اسکیس کنکور ارشد طراحی شهری سال 1396 4-28 alireza alireza تالار گفتمان طراحی شهری
  سوالات دکتری شهرسازی 1396 با جواب تشریحی 4-26 alireza alireza تالار گفتمان دکتری شهرسازی
  طرح منطقه ای 4-25 حدیث گلی حدیث گلی تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
با ارسال فایل و شرکت در موضوعات ایجاد شده و پاسخ به آنها ما را همراهی کنید.

[-]
جستجو
جستجوی گوگل