ایران شهرساز را در تلگرام دنبال کنید

[-]
[-]

پشتیبانی 09120592515 ایمیل: iranshahrsaz@yahoo.com

[-]
[-]
امتیاز موضوع:
  • 47 رأی - میانگین امتیازات: 2.64
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
1
قبله در معماری اسلامی
در جهان مذهبي جهتيابي در معابد و... وجود داشته ولي هيچ كجا توصيه شديدي همانند دين اسلام براي تدوين يك معماري بر اساس جهتيابي به سمت قبله را نميبينيم، بخصوص در معماري مذهبي و بلاخص در كشورهاي اسلامي. اگر مساجد اسلامي را بخواهيم تقسيمبندي كنيم (اين تقسيمبندي معمولاً بر اساس قومي ميباشد) شامل: 1. مساجد عربي (آغاز در مسجد حضرت رسول) 2. مساجد ايراني 3. مساجد عثماني (تركي) ميباشد....
در جهان مذهبي جهتيابي در معابد و ... وجود داشته ولي هيچ كجا توصيه شديدي همانند دين اسلام براي تدوين يك معماري بر اساس جهتيابي به سمت قبله را نميبينيم، بخصوص در معماري مذهبي و بالخص در كشورهاي اسلامي. اگر مساجد اسلامي را بخواهيم تقسيمبندي كنيم (اين تقسيمبندي معمولاً بر اساس قومي ميباشد) شامل: 1. مساجد عربي (آغاز در مسجد حضرت رسول) 2. مساجد ايراني 3. مساجد عثماني (تركي) ميباشد.
پلان تيپ اصلي مساجد عربي بصورت يكسري شبستان متحدالشكل ميباشد كه حياط را محصور ميكند ، كه از مسجد رسول شروع شده كه اصطلاحاً به آن جنگلي از ستون ميگويند كه سمتي كه در جهت قبله ميباشد، داراي ستون زياد و سه طرف ديگر كه حياط را محاط ميكند براي بسته شدن حياط ميباشد كه به آنها زياده مينامند
(زياده = اضافه شده به شبستان اصلي). سقفهاي اين نوع مساجد سقفهاي صاف ميباشد كه اين نوع ساخت و سادگي در ساخت مساجد تا قرون اوليه ادامه داشت كه اولين گروه مساجدي كه به تقليد از مسجد پيامبر ساخته شد مساجد كوفه، بصره و مسجد خصري در مصر ميباشد (نام قديم قاهره) ميباشد. بنابراين اين سه مسجد شبيه به مسجد رسول و با ستونهاي خشتي ساخته شده است (در زمان خلفاي عباسي).
تأكيد بر جهت قبله در مسجد حضرت رسول و مساجد اوليه شامل: 1. تعداد ستونهاي سمت قبله بيش از ستونهاي ديگر قسمتها است؛ 2. كشيدگي حياط به سمت قبله ميباشد (مسجد سامره، جامع اصفهان، جامع اردستان).
در مساجد اوليه وروديهاي متعدد براي مسجد داريم، حتي وروديهايي داريم كه به شبستان وارد ميشود، در اين حالت با توجه به موارد اصلي تأكيد بر قبله فرد وارد شده جهت يافتن قبله چگونه ميتواند عمل كند؟ اين ضعف در وروديهاي شبستان اصلي مساجد در اوايل معماري اسلامي مشهود شد و معماران سعي بر آن شدند كه اين ضعف را رفع كنند
. پس يكي از اشكالهاي مساجد اولية اسلامي ضعف در تأكيد بر جهت قبله ميباشد.
در معماري ايراني چگونه به مرور اين ضعف را رفع نمودند؟ معماران ايراني در طي تاريخ سعي بر رفع اين ايراد داشتند تا اينكه در زمان سلجوقي به اوج خود رسيد.
.

1.بزرگ شدن ميانوار. دهانه اصلي (دهانة مياني) شبستان و مقابل قبله عريضتر است. (مسجد جامع فهرج). (طبق گفتة مرحوم پيرنيا در مسجد فهرج، معمار ايراني ميانوار را عريضتر درست كرده است، تا بار آرام آرام توسط تاقهاي كناري به ديوارهاي اطراف منتقل يابد)
2.تاق گهوارهاي در امتداد قبله ميباشد.
3.استفاده از دهانههاي فرد. معمار ايراني با الهام از معماري گذشته (سروستان، دامغان، كاخ آشور، تاق كسري) دهانة فرد را شناسايي كرده و در مساجد نيز دهانة مياني را بزرگتر گرفتند، تا به اين وسيله با بزرگتر كردن دهانة مياني (روش اول) تأكيد بر جهت قبله زياد شود.
4.استفاده از ستون قوسدار (دامغان). به نظر ميآيد اين روش از مساجد مغربي الهام گرفته شده باشد. در دامغان تويزهها از دو طرف اجرا نشدهاند، يعني در دو امتداد تويزه زده شده است، بر خلاف معماري صفوي كه چهار تويزه بين ستونها اجرا شده است، با اين روش يك محور كشيده شده (محور رو به قبله) و محور ديگر تضيف ميشود. اگر ما طبق گفتههاي پيرنيا، بزرگ شدن ميانوار را مسألة ساختاري بدانيم پس در دامغان چرا اين روش رعايت نشده است؟

5.
ساخت گنبدخانه و حذف چند ستون منتهي به قبله در شبستان (سلجوقي)، در اين حالت محل قبله با ديدن گنبد حتي از بيرون مسجد نيز تأكيد ميشد.
6.ساخت ايوان منتهي به گنبدخانه (با الهام از نمونههاي قبل از اسلام، پل دختر، فيروزآباد، دامغان، سروستان). از قرن پنجم اين ويژگي اضافه شد و تا به امروز نيز ادامه يافت.
7.ساخت مساجد دو ايواني (مقابل ايوان گنبدخانه)، (با الهام از نمونههاي دو ايواني در منطقة خراسان). در مسجد جامع اصفهان، اين كار به فاصلة زماني 20 سال از ساخت ايوان منتهي به گنبدخانه انجام گرفت، شايد يكي از دلايل اين كار در مسجد جامع اصفهان اتصال ورودي دوم به ميدان عتيق بوده (ميدان حكومتي ملكشاه)، و شايد هم مسير حركت ملكشاه بصورتي بود كه از ميدان عتيق وارد ميشد و با اين كار ميخواستند كه اين اتصال ره به قبله ايجاد كنند.
8.ساخت مساجد چهارايواني (اضافه كردن دو ايوان شرقي و غربي). در مسجد جامع اصفهان ساخت ايوانهاي شاگرد و استاد. كه براي اولين بار با ساخت مسجد جامع زواره اتفاق ميافتد. مسجد جامع زواره اولين پلان كامل چهارايواني است. پس از زواره نيز مسجد جامع اردستان و مسجد جامع اصفهان به پلان چهارايواني تبديل شده است. از جهت فرم معماري، تناسبات ايوان و تزئينات ايوانها اين سه بنا مشابه هم ميباشد.
9.ساخت منار و مناردوبل (سلجوقي و اوايل ايلخاني). نخستين منارهها كه منارههاي گرد هم هستند بصورت تكي ظاهر شدند. مناره از زمان وليد در معماري جهان اسلام ظاهر شد و مسجد جامع دمش هم به عنوان نقطة عطف معماري زمان وليد ميباشد، چون معماران بناهاي زمان وليد (چه مذهبي و چه غيرمذهبي) معماران مسيحي تازه مسلمان بودند، بنابراين اولين منارههاي جهان اسلام از برجهاي كليسايي با مقطع مربع شكل گرفته است. كه اصالتاً رومني است و رومنيها نيز از اتروسكها گرفته بودند. (اتروسكها › رومنها › بيزانسها › امويان). دومين دسته از منارههاي معماري اسلامي به تقليد از زيگوراتهاي بابلي ـ آشوري بصورت حلزوني ميباشد (منارة ابودلف، مسجد ابنطولون در مصر، مسجد شجره، مسجد نمايشگاه بينالمللي تهران).
در مسجد جامع اصفهان تغييرات شمارههاي 5 به بعد را شاهد هستيم كه اين روند در معماري سلجوقي بدين ترتيب تكميل ميشود (شمارة 5 الي 8)، روشهاي گفته شده در بالا مربوط به 90% مساجد در ايران است و مساجد ناحية شمالغربي ايران و يا جنوب غربي ايران همچنان بصورت تخت و تير و ستوني است. در اسلام نيز تأكيد شده است كه مساجد بصورت تخت و حتي با سقفهاي چوبي و بوريا ميباشد، اين اعتقاد به دستور اسلام كاملاً مورد پيروي مساجد مغرب و اندلس ميباشد (قيروان، قرطبه، قراوين، سلطانحسن، شجره). در مناطقي نيز كه بارندگي داريم، سقفهاي چوبي تير و ستوني بصورت شيرواني است.
مسالهاي كه در اينجا ذكر آن ضروري است، اين ميباشد كه معمولاً ايجاد شبستان ستوني را به مسجد پيامبر نسبت دادهاند، در حالي كه وجود فضاهاي سرپوشيده با ستون از معماري هخامنشي وجود دارد، ولي مسالهاي كه متفاوت با معماري هخامنشي است مردمواري در معماري مساجد اسلامي است.
..



منبع
دروس كلاسي دكتر متدين
آخرین ارسال های من :

منم شهرسازی که می سازمت ، چو ایران جدم کوروش
موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده بازدید آخرین ارسال
  مهم: دانلود رایگان خلاصه پایان نامه-رساله معماری rezahuman9 693 2016-02-08، 08:16 AM
آخرین ارسال: rezahuman9
  دانلود شیت بندی با فتوشاپ چگونگی شیت بندی طرح معماری atelieahjam 4,659 2015-01-01، 03:52 PM
آخرین ارسال: atelieahjam
  دانلود پاورپوینت آشنایی با معماری اسلامی شیوه خراسانی atelieahjam 2,875 2014-11-08، 03:56 PM
آخرین ارسال: atelieahjam
  نگاهی به اصول معماری سبز ALI XxX 2,073 2014-09-16، 05:46 PM
آخرین ارسال: atelieahjam
  دانلود پاورپوینت معماری معاصر - معماری فولدینگ - فرشید موسوی atelieahjam 3,129 2014-08-13، 03:04 AM
آخرین ارسال: atelieahjam
  دانلود پاورپوینت مبانی نظری تاريخ نگاری انتقادی معماری معاصر ايران atelieahjam 2,155 2014-08-11، 11:02 PM
آخرین ارسال: atelieahjam
  طراحی ساختمان ها و سبک معماری های مدرن leila 1,544 2014-07-12، 11:21 AM
آخرین ارسال: leila
  لیست پروژ های معماری برای دانشجویان توسط مهندسین سایت saeed nasiri majd 11,976 2014-05-15، 10:33 AM
آخرین ارسال: E-sa
  دانلود سر فصل دروس رشته های معماری - دانشگاه پردیسان فریدونکنار atelieahjam 1,598 2014-04-22، 12:33 PM
آخرین ارسال: atelieahjam
  دانلود جدول آرایش برنامه ترمی رشته های معماری - دانشگاه پردیسان فریدونکنار atelieahjam 1,285 2014-04-22، 12:08 PM
آخرین ارسال: atelieahjam
کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
آمار انجمن
آخرين ارسال ها
موضوع تاريخ, زمان  نويسنده آخرين ارسال کننده انجمن
  طرح جامع اهواز 01-21 alireza alireza طرح،پروژه،نقشه
  نظرخواهی بچه ها طراحی شهری بهتره یا برنامه ریزی خواهشا شرکت کنید 01-21 s1s2s3 fantomn تالار گفتمان طراحی شهری
  مصاحبه اختصاصی سایت ایران شهرساز با رتبه 10 کشور در گرایش طراحی شهری 96 01-21 alireza fantomn تالار گفتمان طراحی شهری
  [خبر شهرسازی]  طرح های آمایش 01-20 حدیث گلی حدیث گلی تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  شهر سازی 01-20 mahroo456 mahroo456 میز گرد
  آموزش و مشاوره تخصصی با نرم افزار PLS 01-19 amindatcom alireza سایر نرم افزارها
  مشاوره برنامه ریزی  مشاوره مباحث عمومی شهرسازی -مهشید جمشیدی -رتبه 13 کنکور ... 01-16 mahshid -jm tornado26 مشاوره کنکور
  کتاب های آمادگی کارشناسی ارشد خانه شهرسازان 01-16 davd alireza کتابخانه شهرسازی(2)
  4 آزمون آنلاین رایگان گرایش برنامه ریزی شهری و طراحی شهری 01-14 alireza alireza تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  خبر ویژه  لغو مصوبه کمسیون هم ارزی توسط هییت عمومی دیوان عدالت 01-12 maravia1979 omid623 سوالات
  طرح تفصيلي و بازنگري منطقه 6 اصفهان 12-25 niloofarny zahrash68 درخواست طرح جامع
  دفترچه راهنمای ثبت نام در آزمون کارشناسی ارشد سال 1397 سازمان سنجش 12-07 Sahab Sahab مشاوره برای کنکور مرحله اول
  مشاوره برنامه ریزی  کنکور برنامه ریزی شهری ۹۷ 12-02 Sbht Sbht مشاوره برای کنکور مرحله اول
  GISاستان ایلام 11-30 ماراویا alireza طرح تفصیلی شهرهای ایران dwg و gis
  مجموعه ای از قوانین مهم شورای عالی شهرسازی و معماری ایران کنکور ارشد و دکتر... 11-26 alireza milad93 تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
با ارسال فایل و شرکت در موضوعات ایجاد شده و پاسخ به آنها ما را همراهی کنید.

[-]
جستجو
جستجوی گوگل