ایران شهرساز را در تلگرام دنبال کنید

[-]
[-]

پشتیبانی 09120592515 ایمیل: iranshahrsaz@yahoo.com

[-]
[-]
امتیاز موضوع:
  • 62 رأی - میانگین امتیازات: 3.16
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
1
طراحی مسجد-معماری مذهبی
طراحی مسجد
یکی از مهمترین گونه‎های معماری در طول تاریخ، معماری مذهبی بوده است، بگونه‎ای که بخش مهمی از آثار ماندگار معماری جهان را فضاهای آرامگاهی و عبادتگاهی تشکیل می‎دهد. معماری مساجد به عنوان فضاهای عبادتگاهی مخصوص دین اسلام، مهمترین نمود معماری اسلامی محسوب می‎شود که در پهنه گسترده جغرافیای سرزمین‎های اسلامی از تنوع و گونه‎گونی خاصی از نظر نحوه طراحی و چگونگی برخورد با اقلیم خاص آن مناطق برخوردار است. در معماری ایرانی نیز که بخش عمده‎ای از تاریخ آن را دوران پس از اسلام تشکیل می‎دهد، نمونه‎ها و گونه‎های متنوعی از مساجد در دوره‎های مختلف تاریخی و نیز در مناطق مختلف اقلیمی ـ جغرافیایی قابل مشاهده و بررسی است. از زمان پیدایش اسلام تا چند قرن پیش، تغییرات مختلفی در الگوی طراحی مسجد ایجاد شده و نهایتاً در دوره صفوی الگوی چهارایوانی ابداع شده است که تکامل الگوهای پیشین محسوب می‎شود. اما در عصر حاضر با توجه به تحولات بنیادین نظری و تکنولوژیکی ایجاد شده در حوزه معماری، طراحی مسجد چنانکه شاید و باید نتوانسته است به الگوهای موفق و همگام با تحولات زمانه دست یابد که این امر بخوبی در ایران و اغلب کشورهای اسلامی مشهود است.

طراحی خلاقانه مسجد برای معماران کنونی بخصوص معماران جوان و دانشجویان معماری با در نظر گرفتن توأمان ارزش‎های زیبایی‎شناسانه جدید و نیز ارزش‎های نمادین و فکری و مذهبی جامعه، از دشواری‎ها و پیچیدگی‎های خاصی برخوردار است. بخش عمده‎ای از این پیچیدگی به برداشت‎ها و تصاویر ذهنی مردم از سوژه مسجد و نیز اندیشه‎های مذهبی و سنت‎گرای موجود در میان اقشار مختلف جامعه برمی‎گردد. تفکر و ذهنیت غالبی که امروزه از مسجد در فضای فکری جامعه وجود دارد، لزوماً بنایی با گنبد و طاق و منار می‎باشد. این تصویر ذهنی به یکباره و در شرایط حاضر ایجاد نشده است، بلکه طی قرن‎ها در ذهن مردم شکل گرفته و به آسانی‎ نمی‎توان آن را تغییر داد و یا از بین برد.
طراحی مسجد در دوره معاصر نیازمند خلاقیت و اندیشه‎های جدیدی است که بتواند فرم‎های جدید معماری امروز را به نوعی با ارزش‎های فکری و نمادین موجود در جامعه تطابق دهد و الگو یا الگوهای جدید و نسبتاً پایداری از طراحی مسجد را به جامعه عرضه کند. ذکر این نکته نیز ضروری است که با توجه به اینکه عصر حاضر عصر کثرت اندیشه‎ها و نظریه‎هاست، دیگر نمی‎توان در دوره معاصر یک الگوی ثابت برای معماری مسجد متصور شد، بلکه به تعداد طراحان و معماران موجود، الگوهای مختلف و متنوعی برای طراحی مسجد وجود خواهد داشت. آنچه در این میان از اهمیت خاصی برخوردار است، ارائه نمونه‎های موفق از معماری مسجد در دوره کنونی می‎باشد، بطوریکه این نمونه‎ها با ارزش‎های و نمادهای ذهنی مردم سازگار بوده و در فضای فکری جامعه از مقبولیت برخوردار باشند.

معماران معاصر ایران رویه‎های مختلفی را در طراحی مسجد اتخاذ کرده‎اند. بررسی نمونه‎های امروزی مساجد نشان می‎دهد که سه رویکرد در معماری معاصر مساجد وجود دارد که این رویکردها بطور کلی در معماری معاصر ایران نیز قابل مشاهده و بررسی هستند:
ـ رویکرد سنتی: طراحی و ساخت مساجد بر اساس الگوهای قدیمی
ـ رویکرد مدرن: استفاده از فرم‎ها و الگوهای مدرن در عناصر مختلف معماری مسجد
ـ رویکرد تلفیقی: تلفیق فرم‎ها و مصالح مدرن با نمادهای سنتی مسجد از قبیل طاق و گنبد

اصولاً هر اثر معماری را می‎توان از دو جنبه بررسی و تجزیه و تحلیل نمود:
1. از لحاظ فرم یا شكل
2. از لحاظ محتوا یا مفهوم
در مقاطع مختلف تاریخ معماری، این دو جنبه معماری یعنی فرم و محتوا بر یكدیگر تأثیر نهاده‌اند و در مواردی فرم بر محتوا یا برعكس محتوا بر فرم برتری یافته است. معماری مذهبی بخصوص معماری اسلامی ـ ایرانی نیز از این امر مستثنی نیست. حتی می‌توان گفت این معماری در طول تاریخ به مفاهیم بیشتر از فرم‎ها توجه نشان داده و الگوهای مختلفی از طراحی را بر مبنای مفاهیم پایدار و درونی خود تجربه نموده است.
اكنون نیز در این برهه از زمان، در طراحی مساجد می‌توان از دو منظر به گذشته نگاه كرد و از آن بهره جست:
1. برداشت فرمی یا شكلی
2. برداشت محتوایی یا مفهومی
برداشت فرمی، بازنمایی نظیر به نظیر عناصر و الگوهای طراحی معماری گذشته در معماری امروز، یعنی استفاده از قوس‎ها، طاق‎ها، گنبد، مناره یا الگوهای مختلف بصورت تقلیدی است. در مقابل، برداشت محتوایی توجه به مفاهیم بنیادین معماری اسلامی همچون ریتم، تكرار، هندسه، تقارن و سلسله مراتب و پیاده نمودن این مفاهیم در قالب فرم‎های معماری امروز می‌باشد.
به نظر می‌رسد، در عصر كنونی برداشت محتوایی بسیار مناسب‌تر و باارزش‎تر از برداشت فرمی باشد، چرا كه فرم‎های معماری سنتی در طول سالیان دراز ثابت نمانده‌اند و در هر دوره فرم‎های جدید تجربه شده و جایگزین فرم‎های قبلی گشته‌اند، بگونه‌ای كه معماران ایرانی از زمان پذیرش اسلام تا دوره صفویه و حتی قاجار در پی تجربه طرح‎ها و الگوهای مختلف مسجد بوده‌اند تا اینكه تقریباً در دوره صفویه به الگوی واحد چهارایوانی دست یافته‎اند و از آن زمان تاكنون تغییر عمده‌ای در الگوی مسجدسازی روی نداده است. بنابراین معماری گذشته ما كه بدان افتخار می‌كنیم، هیچ ابائی از تجربه فرم‎ها و الگوهای جدید در قالب مفاهیم مشخص نداشته ‌است. اكنون نیز روحیه تنوع‎طلبی و خلاقیت بشر، تحولات زمانه و پیشرفت تكنولوژی، بیان نوینی از فرم در معماری مسجد می‌طلبد. برای رسیدن به این بیان نوین، بسته به دیدگاه‎ها و نگرش‎های متنوع طراحان استراتژی‎های مختلفی می‎توان در طراحی در نظر گرفت که این موضوع خود نیازمند بحث جداگانه‎ای است.

نكته مهمی که در معماری اماکن مذهبی باید در نظر داشت، این است که در این نوع معماری نباید اسیر فرم‎ها شویم، چرا كه در روند تحول تاریخی این معماری محتوا یا مفهوم همیشه پررنگ‎تر از فرم بوده و امروزه نیز بایستی مفاهیم طراحی مسجد بیشتر از شكل یا فرم آن مورد توجه قرار گیرد. توجه به الگوهای طراحی و مفاهیم نهفته آنها در طراحی مسجد، می‎تواند ما را در آفرینش فرم‎های متنوع و جدید یاری رساند، بدون اینكه متوسل به بازنمایی فرم‎های سنتی شویم.
برای طراحی نمادهای مسجد همچون گنبد و منار باید در فلسفه پیدایش این عناصر دقت و تأمل نمود. به عنوان مثال كاربرد گنبد در ابتدا دلیل سازه‌ای داشته و به مرور زمان تبدیل به یك نماد یا نشانه برای مسجد شده است. پس اكنون اگر ما از گنبد استفاده كنیم، تنها توجیه‌مان می‎تواند نمادپردازی باشد، بنابراین اگر ما گنبد را به عنوان یك نشانه بپذیریم، چه دلیلی دارد كه از همان گنبدهای سنتی استفاده كنیم. آیا نمی‌توان نمادها را با فرم‎های جدید به‌روز كرد و با تكنولوژی روز مطابقت داد و در عین توجه به گذشته، نیم نگاهی به آینده داشت؟ همین مسأله در مورد منار و سایر عناصر سنتی طراحی مسجد نیز صدق می‌كند. به بیان دیگر نمادها و نشانه‎های تاریخی مسجد (گنبد، منار و سردر) می‎توانند در قالب فرم‎های مدرن به نشانه‌های جدید معماری امروزی مسجد تبدیل شوند.
در یك كلام، معماری مسجد صرف نظر از یك فرم خاص و محدود باید بگونه‌ای باشد كه هر انسانی را به خضوع و سجود در برابر خداوند متعال وادارد. در عین حال نمای بیرونی مسجد و حجم كلی آن باید تا حدودی بیانگر كاربری مذهبی ـ فرهنگی آن باشد.
فرهنگ‎سازی و تغییر نگرش مردم نسبت به معماری نوین مسجد، وظیفه سنگینی است كه بر دوش همه معماران و بخصوص معماران جوان قرار دارد و بدیهی است این امر با تلاش معدودی از معماران و در یك مدت زمان محدود محقق نمی‎شود. ما وارث میراث ارزشمندی از هنر ایرانی ـ اسلامی هستیم كه در طول تاریخ هیچگاه دچار ایستایی و ركود نشده و در هر برهه از زمان بدور از هرگونه تعصب كوركورانه، با اخذ مفاهیم مختلف از فرهنگ‎های گوناگون و تلفیق آنها با عقاید خویش به حیات خود ادامه داده است و اینک وظیفه ماست كه این كاروان عظیم و پربار را در مسیر مناسب هدایت كنیم و به نسل آینده بسپاریم و این امر مستلزم توجه به پویایی و نوگرایی، با تکیه بر مفاهیم مذهبی و تاریخی معماری مسجد می‎باشد.
آخرین ارسال های من :

موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده بازدید آخرین ارسال
  مهم: دانلود رایگان خلاصه پایان نامه-رساله معماری rezahuman9 462 1394-11-19، 08:16 صبح
آخرین ارسال: rezahuman9
  دانلود شیت بندی با فتوشاپ چگونگی شیت بندی طرح معماری atelieahjam 4,089 1393-10-11، 03:52 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  پروژه طراحی محوطه مسکونی MHAKBARI 1,507 1393-8-28، 06:01 عصر
آخرین ارسال: MHAKBARI
  پروژه طراحی محوطه ورزشی MHAKBARI 1,204 1393-8-28، 05:55 عصر
آخرین ارسال: MHAKBARI
  دانلود پاورپوینت آشنایی با معماری اسلامی شیوه خراسانی atelieahjam 2,425 1393-8-17، 03:56 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  نگاهی به اصول معماری سبز ALI XxX 1,644 1393-6-25، 05:46 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  دانلود پاورپوینت معماری معاصر - معماری فولدینگ - فرشید موسوی atelieahjam 2,698 1393-5-22، 03:04 صبح
آخرین ارسال: atelieahjam
  دانلود پاورپوینت مبانی نظری تاريخ نگاری انتقادی معماری معاصر ايران atelieahjam 1,872 1393-5-20، 11:02 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  طراحی ساختمان ها و سبک معماری های مدرن leila 1,236 1393-4-21، 11:21 صبح
آخرین ارسال: leila
  لیست پروژ های معماری برای دانشجویان توسط مهندسین سایت saeed nasiri majd 10,412 1393-2-25، 10:33 صبح
آخرین ارسال: E-sa
کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
آمار انجمن
آخرين ارسال ها
موضوع تاريخ, زمان  نويسنده آخرين ارسال کننده انجمن
  بررسی الگوی فضای پر خالی در مسکن ایرانی در دوره های معاصر 45 دقیقه‌ی پیش marziyeh.b asmanaran مسکن
  دانلود دفترچه راهنمای دکتری شهرسازی سراسری 1396 1-30 alireza alireza تالار گفتمان دکتری شهرسازی
  راهنماي شركت در آزمون ورودي دوره هاي كارشناسي ارشد شهرسازی 96 1-30 alireza alireza تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  کارآموز معماری- جهت برداشت در ابنیه بافت تاریخی تهران 1-30 دفتر معماری و شهرسازی دفتر معماری و شهرسازی آگهی استخدام معماری
  دانلود نقشه معماری فاز یک زیر بنا 160متر 1-28 ali najafi hedie73 نقشه کد معماری
  >>>دانلود سوالات کنکور سراسری کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری 92-84 + جواب<<... 1-27 Avril256 alireza سوالات کنکور برنامه ریزی شهری
  سوالات سراسری ارشد برنامه ریزی شهری از سال 84 تا 95 به همراه پاسخنامه 1-27 alireza alireza تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  آخرین جزئیات آزمون ارشد 96 اعلام شد 1-27 alireza alireza تالار گفتمان طراحی شهری
  شهر شناور روی آب به نام لی لی پد 1-27 somita sahel62 اخبار طراحی شهری
  کارنامه شرکت کنندگان در کنکور کارشناسی ارشد طراحی شهری 1-27 ehsan_de alireza تالار گفتمان طراحی شهری
  امنیت شهری 1-25 caroline caroline درخواست پایان نامه
  غیر رایگان  نقشه کاربری اراضی شهر تهران 1-25 parasto_gh En.emami طرح،پروژه،نقشه(vip-2)
  20 تست شبیه سازی شده درس مبانی کنکور طراحی شهری 1396 1-23 alireza alireza تالار گفتمان طراحی شهری
  فایل mp3 کتاب سیمای شهر (کوین لینچ) 1-23 alireza زهرا مقربی عکس ، فیلم و mp3
  تدریس و آموزش روش راندینلی 1-20 yaser seraj RMonaa مدل های کمی در شهرسازی
با ارسال فایل و شرکت در موضوعات ایجاد شده و پاسخ به آنها ما را همراهی کنید.

[-]
جستجو
جستجوی گوگل