ایران شهرساز را در تلگرام دنبال کنید

[-]
[-]

پشتیبانی 09120592515 ایمیل: iranshahrsaz@yahoo.com

[-]
[-]
امتیاز موضوع:
  • 73 رأی - میانگین امتیازات: 3.12
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
1
واژگان و مفاهيم طرح‏هاي توسعه شهري و منطقه‏اي
هدف كلان[1]
نهايتي كه فرآيند برنامه‏ريزي به سمت آن جهت گرفته است. هدف كلان شرايط مطلوب در مورد موضوع مورد مداخله بوده (درازمدت) كه برنامه بر اساس آن شكل و جهت گرفته است.
هدف خرد و خاص[b][u][2][/u][/B]
نهايتي است كه اعمال به سوي آن جهت گرفته و از اهداف كلان مشتق مي‏شوند. اين نوع اهداف هم قابل دستيابي بوده و هم قابل اندازه گيري و درجه تعيين بالاتري دارند. اين اهداف چه با بيان كمي و چه با بيان كيفي، شرايط مطلوب و مقدور ميان راه را تعيين مي‏نمايند. از يك هدف كلان معمولاً چند هدف خرد مشتق مي‏شود.
راهبرد[b][u][3][/u][/B]
تصميماتي كه اهداف يك برنامه را هماهنگ نموده و به شكلي كلي نحوه حصول آنها را تعيين مي‏كند. راهبرد تصميمي است كه اهداف كلان را هماهنگ نموده و جهت‏گيري عمومي و منابع محيط را براي نيل به آنها روشن مي‏نمايد.
سياست[u][4][/u]
در ميان مجموعه تصميمات يك برنامه، سياست مسير انتخاب شده اقداماتي است كه در تعقيب اهداف خرد و بالطبع اهداف كلان، راهنماي فرآيند مستمر تصميم‏گيري كوتاه‏مدت روزمره است. به عبارتي مسيري عملي است كه براي پي‏گيري اهداف، انتخاب فرآيند تصميم‏گيري را هدايت مي‏كند.
برنامه پاكسازي[u][5][/u]
در اين برنامه، تصرف، تخريب و زدودن كل ساختار از يك ناحيه و تهيه زمين براي هدف‏هاي بازگسترشي مد نظر است، كه معمولاً از راه برنامة تثبيت شده احياي شهري صورت مي‏گيرد. در برنامه‏هاي احياي شهري، پاكسازي از برنامه‏هاي احياي ملك[6] متمايز است.
برنامة ملي[u][7][/u]
برنامة ملي، برنامة اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و زيست محيطي براي سراسر يك كشور است كه از سوي دولت، در راستاي شناخت هدف‏هاي كلي و اولويت‏ها و براي تهية ابزار اجراي آن و يكپارچگي راهكارها در مدت زماني ويژه، تهيه مي‏شود. براي نمونه، برنامه‏هاي توسعه پنج ساله در كشورمان و طرح جامع توسعه ملي ژاپن را مي‏توان نام برد.
برنامه‏ريزي[u][8][/u]
فرآيند سلسله اقدامات عقلايي و هوشمندانه جهت دستيابي به اهدافي از پيش انديشيده، برنامه‏ريزي خوانده مي شود. به ساده‏ترين بيان، برنامه‏ريزي شناخت نيازهاي كوتاه‏مدت و بلندمدت و مشكلات مربوط به شناخت منابع موجود يا مورد نياز براي برآوردن چنين نيازهايي يا حل چنين مشكلاتي است.
برنامه‏ريزي، اراية تصميم‏ها در راستاي دسترسي به هدفهاست كه در برگيرنده موارد زير است:
1- پيشرفت شايستگي در كاربري منابع و مديريت آنها.
2- پيشرفت كيفيت مواد و محيط‏هاي اجتماعي.
چنين هدفهايي ممكن است تامين مسكن، حفظ شهرهاي تاريخي، ساخت بزرگراه و عدم تمركز اشتغال باشند. در رابطه با هدف‏ها، برنامه‏ريزي هميشه در محدوده ويژه مالي، سياسي و اجتماعي و توازن هزينه‏ها و سودمندي‏ها و سنجه‏هاي ويژة ديگري صورت مي‏گيرد.
انواع بسياري از برنامه‏ريزي، همچون برنامه‏ريزي مكاني (Spatial Planning)، برنامه‏ريزي غيرمكاني (Non-Spatial Planning)، برنامه‏ريزي خصوصي (Private Planning) و برنامه‏ريزي عمومي (Public Planning) شناخته شده است.
برنامه‏ريزي در مقياس‏هاي مكاني، از سطح برنامه‏ريزي ملي (National Planning) تا برنامه‏ريزي منطقه‏اي (Pegional Planning) متغير است. ويژگيهاي اساسي برنامه‏ريزي، بنا به وضعيت سياسي يك كشور متفاوت است. از برنامه‏ريزي متمركز (Central Planning) كشورهاي سوسياليست و كمونيست، تا برنامه‏ريزي آميخته؛ يعني دخالت دولت و كاركرد آزاد بازار، يا نظام كشورهاي سرمايه‏داري كه برنامه‏ريزي به وسيله شركت‏ها صورت مي‏گيرد تا به وسيله دولت‏ها.
برنامه‏ريزي بخشي[u][9][/u]
اين نوع برنامه‏ريزي بيشتر در بخش‏هاي توليدي و اجتماعي انجام مي‏شود؛ مانند برنامه‏ريزي در زمينة بهداشت، ساختمان، كشاورزي و مخابرات.
برنامه‏ريزي جامع[u][10][/u]
اين برنامه‏ريزي بيشتر براي يك كليت است تا براي يك يا چند جزء تشكيل دهندة يك كل. به عبارت ديگر، برنامه‏ريزي براي يك زيرسيستم (Subsystem) است. در اين نوع برنامه‏ريزي تا حد امكان، اجزاي اصلي تشكيل دهنده يك سيستم و ميزان نفوذ آنها بر كل سيستم شناخته مي‏شود. واژه‏هاي (Master)، (General) و (Comprehensive) يا در برخي موارد (Development)، به معناي واژة جامع بكار مي‏روند.
برنامه‏ريزي حمل و نقل[u][11][/u]
برنامه‏ريزي حمل و نقل، سازماندهي نظامهاي جابجايي (چه دولتي و چه خصوصي) در محيط شهري يا منطقه‏اي، به منظور ايجاد ارتباط در گسترة فعاليت‏هاي شهري است.
اين برنامه‏ريزي، اغلب به برنامه‏ريزي ترافيك يا رفت و آمد، محدود بوده است؛ يعني آساني جابجايي‏هاي خودروها در شهرها، از طريق ساخت جاده‏ها و اداره جاده‏ها.
ساخت، در برگيرندة موارد زير است:
· ايجاد سيستم‏هايي همچون كمربندها، يعني راههاي دايره‏اي مماسي، به قصد بيرون كشيدن ترافيك از مناطق دروني شهرها.
· جدا كردن جاده‏هاي متقاطع از راههاي روگذر يا زيرگذر.
· پيوستن دو راه عمدة چند خطي از راه تقاطع بزرگ شبدري.
روشهاي اداره، در برگيرندة اين موارد است:
· طراحي راه‏هاي معين موجود به عنوان راه‏هاي تندرگذر و راههاي سراسري كه در آنها همواره رفت و آمد بحراني است و پارك كردن ممنوع مي‏باشد.
· راه‏هاي يك‏طرفه.
· محدوديت‏هاي پارك كردن.
رابطة ميان برنامه‏ريزي ترافيك و طرح جامع شهري و به ويژه انديشه ايجاد تفاوت بين انواع مختلف جابه‏جايي‏هاي خودروها به منظور ايجاد مناطق محيطي (محدوده‏هايي بدون رفت و آمد اضافي) مورد مطالعه قرار گرفته‏اند و نتايج عملي به بار آورده‏اند. همچنين در اين برنامه‏ريزي اين موضوع كه حمايت يا احياي حمل و نقل همگاني براي حيات شهرها ضروري است، شناخته شده است.
برنامه‏ريزي شهري[u][12][/u]
برنامه‏ريزي شهر (برنامه‏ريزي شهري)، فرآيندي تنظيم شده براي تامين نيازهاي اجتماعي، فيزيكي، فرهنگي، آموزشي، حمل و نقل، كارهاي همگاني و ديگر نيازهاي عادي يك شهر در برهه‏اي زماني و تهية منابع لازم براي فراهم ساختن اينگونه نيازها است.
برنامه‏ريزي شهري، فرايند مديريت تغيير براي دسترسي به هدفهاي ويژه‏اي در رابطه با نظام شهري است. فعاليت برنامه‏ريزي در مقياسهاي مكاني مختلف انجام مي‏شود. اين فعاليت، با اصلاح مشكلات شهري سروكار دارد. براي نمونه، نوآوري برنامه‏هايي در راستاي عدم تمركز، براي انتقال رشد از شهرهاي اوليه به مراتب پايين‏تر مراكز شهري، براي بهبود شهرهاست. برنامه‏هاي مسكن و طرح‏هاي ترافيك با برنامه‏ريزي براي تامين خدمات رفاهي و اجتماعي بهتر است. اين برنامه‏ريزي مي‏تواند صورت آينده‏نگري داشته باشد. مانند پيش‏بيني روندهاي آينده، نوآوري راهبردهاي برنامه‏ريزي براي آينده و به ماكزيمم رساندن سود.
در برخي نوشتارها، تمايزي بين دو واژة (Urban Planning) و (City Planning) وجود دارد؛ واژة اول به برنامه‏ريزي براي شهر و حومه شهر گفته مي‏شود و واژة دوم فقط به برنامه‏ريزي در درون محدودة شهري گفته مي‏شود.
آغاز برنامه‏ريزي شهري به شكل امروزي آن را تصويب طرح جامع آمستردام در سال 1943 ميلادي مي‏دانند. براي نخستين تجربه‏هاي جهاني در زمينة برنامه‏ريزي شهري، مي‏توان از طرح‏هاي جامع لندن بزرگ و پاريس و طرح‏هاي كپنهاك، استكهلم، مونيخ و فرانكفورت نام برد.
برنامه‏ريزي فضايي[u][13][/u]
برنامه‏ريزي فضايي نوعي برنامه‏ريزي براي سازماندهي جغرافيايي فعاليت‏هاست. برنامه‏ريزي فضايي يعني اقداماتي كه در ارتباط با فضاي چند بعدي بوده و در سه جنبه متجلي مي شود:
1- جنبه ارزشي يا فرهنگي برنامه‏ريزي
2- جنبه عملكردي و سازماني برنامه‏ريزي
3- جنبه كالبدي / فعاليتي برنامه‏ريزي
بنابراين برنامه‏ريزي فضايي در ارتباط با سازمان فضايي فعاليت‏ها و ارتباط ميان فعاليت‏ها كه هر دو در طول زمان در حال تغييرند مي‏باشد.
برنامه‏ريزي فيزيكي (طرحريزي كالبدي)[u][14][/u]
تخصيص زمين به كاربردهايي ويژه، با به حساب آوردن كيفيت‏هاي فيزيكي زمين و نيازهاي اقتصادي و اجتماعي، برنامه‏ريزي فيزيكي ناميده مي‏شود. برنامه‏ريزي ساختار فيزيكي يك ناحيه، شيوه كاربرد زمين، ارتباطات و تسهيلات است. مبدا اين برنامه‏ريزي، قانون‏بندي‏ها و كنترل و توسعه شهر است كه راهي براي رويارويي با برخي از مشكلات نظام باز به شمار مي‏رود. در اين برنامه‏ريزي، تخصيص زمين به كاربردهاي ويژه بر مبناي نوعي اصول جامع سرزمين كه در رابطه با سنجه‏هاي جغرافيايي و همراه با مورد نظر قرار دادن سنجه‏هاي اجتماعي است صورت مي‏گيرد.
برنامه‏ريزي محيطي[u][15][/u]
اين برنامه‏ريزي زمينه‏اي تخصصي در برنامه‏ريزي شهري است كه بيشترين اولويت را به موضوعات محيطي، مانند كاربري زمين، سياست و طراحي مي‏دهد. واژة محيطي عمدتاً به پديده‏اي گفته مي‏شود كه در رابطه با كميت و كيفيت هوا و اقليم، خاك، زمين و عوارض آن و گياهان، به صورتي كه در رابطه با شرايط زندگي بشر و محيط ساخته شده از سوي انسان قرار مي‏گيرد. در برنامه‏ريزي محيط نوين، مباحث گوناگوني وجود دارد؛ مانند:
· به دست آوردن منابع براي پشتيباني محيط.
· محيط به عنوان خطري براي محيط.
افزون بر اين، برنامه‏ريزي محيطي اولويت را به محيط طبيعي مي‏دهد و نه به محيط ساخته شده، و مسايلي را مهم مي‏داند كه از كنش رويارويي اين دو به دست مي‏آيند.
برنامه‏ريزي ملي[u][16][/u]
برنامه‏ريزي ملي، برنامه‏ريزي در راستاي گسترش و رفاه كلي اقتصادي و اجتماعي است و بيشتر محتواي اقتصادي دارد. يك برنامة ملي، همه شرايط آب و هوايي، ويژگي‏هاي فيزيكي، پراكنش جمعيت و پراكندگي صنايع را در نظر مي‏گيرد.
برنامه‏ريزي منطقه‏اي[u][17][/u]
برنامه‏ريزي براي منطقه‏اي كه معمولاً گسترده‏تر از سطح شهر است و در يك تلاش هماهنگ كه دو يا چند واحد دولتي را در بر مي‏گيرد، برنامه‏ريزي منطقه‏اي گفته مي‏شود. اينگونه برنامه‏ريزي، غالباً براي جلوگيري از دوباره كاري و نابسندگي‏ها است. برنامه‏ريزي منطقه‏اي، فرايندي در راستاي تنظيم و هماهنگ كردن برنامه‏هاي گوناگون اقتصادي و اجتماعي با نيازها و امكانات محلي و منطقه‏اي است.
برنامه‏ريزان در برنامه‏ريزي منطقه‏اي، بيشتر در انديشه استفادة بهينه از منابع و قابليت‏هاي منطقه و نيز از ميان برداشتن عدم تعادل‏هاي منطقه‏اي هستند.
برنامه‏ريزي مرمت[u][18][/u]
برنامه‏ريزي مرمت عبارت از جايگزيني نظام يافتة عناصر جديد به جاي عناصر قديم، به منظور انطباق با درك جديدي از شهر است. در تعريفي ديگر برنامه‏ريزي مرمت به سلسله اقداماتي اطلاق مي‏شود كه بطور كلي در جهت جلوگيري از فرسودگي بافتهاي شهري از طريق يك برنامة مركب حفاظت (Conservation)، حمايت (‍Preservation) و احياء (Regegenration) است. مرمت (Renovation) عبارت از احياء يا بازسازي محله‏هاي موجود، بر اساس طرح هماهنگ و كنترل شده، همراه با پاكسازي زاغه‏ها و ساختمان‏هاي نامتناسب و مزاحم است.
طراحي شهري[u][19][/u]
بوجود آوردن مجموعه‏هاي فيزيكي كه در آن بيشتر به كيفيت فضاها و كيفيت فيزيكي طرح‏ها توجه مي‏شود، اصطلاحاً طراحي شهري گفته مي‏شود. طراحي شهري مطالعه، طراحي و كنترل محيط مورد ادراك و سيماي شهر با توجه به نيازها و رفتارهاي معقول شهري و به بياني ديگر هدايت شكل سه بعدي شهر و كيفيات حسي، ادراكي و رفتاري شهري شهر است.
طرح[u][20][/u]
طرح، مسئول برنامه‏ريزي و اساساً سند برنامه است. البته طرح به عنوان يك نقشه معماري نيز بكار مي‏رود.
طرح اجتماعي[u][21][/u]
طرح اجتماعي يك طرح تفصيلي است، كه در برگيرندة يافته‏ها و سياستها در مورد ناحية جغرافيايي ويژه‏اي در درون شهر يا استان مي‏باشد. طرح اجتماعي ممكن است زير عناوين طرح محله، طرح بخش، طرح واحد يا طرح زيرناحيه‏اي نيز مطرح شود. طرح جامع ممكن است از چندين طرح اجتماعي تشكيل شود.
طرح اوليه[22]
طرح مقدماتي يا اوليه‏اي كه صورت ذهني پروژه‏اي پيشنهادي را ارايه مي‏دهد طرح اوليه يا مقدماتي گفته مي‏شود.
طرح تفصيلي[u][23][/u]
اين طرح به دنبال طرح جامع شهري و به منظور انجام برنامه‏‏هاي اجرايي تصويب شده و انجام خواهد شد. درحقيقت طرح تفصيلي، تنظيم برنامه‏هاي مفصل و اقدامهاي جزء به جزء در مناطق و محله‏هاي شهري و طراحي آنهاست. همچنين طرحي است كه بر پايه سنجه‏هاي كلي طرح جامع شهر، چگونگي كاربرد زمين‏هاي شهر در سطح محله‏هاي مختلف شهر، موقعيت و مساحت دقيق هر يك از آنها، وضع دقيق و تفصيلي شبكه رفت و آمد، ميزان تراكم جمعيت و تراكم ساختماني در واحدهاي شهري، اولويت‏هاي مربوط به مناطق بهسازي و نوسازي و گسترش، حل مشكلات شهري و موقعيت همه عوامل گوناگون شهري، در آن تعيين مي‏شود. نقشه‏ها و مشخصات مربوط به مالكيت نيز بر پايه مدارك ثبتي، تهيه و تنظيم خواهد شد.
طرح جامع[u][24][/u]
طرح جامع شهر يك گزارش رسمي از اهداف و سياست‏ها براي توسعه آينده شهر است. اين طرح بر نقشه‏ها، سياستها و استانداردها دلالت دارد. يكي از مهمترين اهداف كلي طرح اين است كه كوشش كند ملاحظات بلندمدت را به تعيين اعمال كوتاه‏مدت تبديل كند. تصميمات عمومي و خصوصي كه راهنمايي مي‏كند و تغييرات را ايجاد مي‏كند بايد به شكلي روشن با چشم‏اندازي بلندمدت ساخته شود. در كل، طرح قصد دارد محيط فيزيكي شهر را بهبود بخشد. قوانين طرح هدايت كننده رشد منظم شهر هستند. طرح قصد دارد تمام جنبه‏هاي فيزيكي شهر را پوشش دهد و يك راهنما براي هماهنگي فعاليت‏هاي همه مؤسسات و ادارات و اشخاص و غيره است. به عبارت ديگر، طرح جامع طرحي رسمي است كه به صورت كلي و هماهنگ، كاربري زمين و سياستهاي بلندمدت توسعه را مشخص مي‏كند.
واژه‏هاي (Master Plan)، (General Plan) و (Comprehensive Plan) به جاي يكديگر استفاده مي‏شوند؛ اما واژة آخر كاربرد بيشتري دارد. معمولاً طرح جامع بوسيله مقرراتي به كار گرفته مي‏شود. راهكارهاي طرح جامع اجباري است و صورت قانوني دارد. اين طرح مقررات تفكيك و منطقه‏بندي را كنترل مي‏كند. طرح‏هاي جامع همة سيستم‏هاي طبيعي و فعاليت‏هاي مربوط به كاربري زمين، همچون آب، فاضلاب، حمل و نقل، امكانات آموزشي، امكانات تفريحي و منابع طبيعي را در بر مي‏گيرد. يك طرح جامع در برگيرندة چندين بخش است:
1. فهرست (Inventory): كه ممكن است پيوست طرح شود و يا جدا از آن به عنوان مرجعي به كار گرفته شود.
2. بيان راهكارها (Policy Statement): در برگيرندة سياستهاي جامعه در مورد توسعة آينده است كه بخش اساسي طرح را تشكيل مي‏دهد.
3. طرح‏هاي اجتماعي (Community Plans): در برگيرندة يافته‏هاي ويژه و راهكارها در مورد محله‏ها يا بخش‏هايي در درون يك شهر يا حوزه است.
4. طرح‏هاي كاركردي (Functional Plans): كه با خدمات همگاني و امكانات زيربنايي، همچون پارك‏ها، حمل و نقل، فاضلاب‏ها و آب سروكار دارد.
5. نقشه طرح (Plan Map): كه مشخص مي‏كند كه چه بخش‏هايي از شهر تابع چه راهكارهايي هستند. براي نمونه، نواحي زيستگاهي، تابع راهكارهاي مسكن قرار مي‏گيرند و نواحي كه به عنوان ناحية صنعتي مشخص شده‏اند تابع راهكارهاي توسعه هستند.
6. اصول اجرايي (Implementing Measures): همچون مقررات منطقه‏بندي، برنامه‏هاي گسترش سرمايه و مانند آنها است.
طرح جامع شهري[u][25][/u]
اين طرح براي شهرهاي بزرگ يا شهرهاي بيش از 25000 نفر جمعيت، تهيه مي‏شوند. هدف اين طرح، تدوين برنامه و تعيين جهات توسعه شهر و تامين نيازمندي‏هاي آن بر مبناي پيش‏بيني‏ها و هدف‏هاي گسترش شهري است. همچنين طرح جامع شهر عبارت از طرحي بلندمدت است كه در آن، چگونگي كاربرد زمين و منطقه‏بندي مربوط به حوزه‏هاي زيستي، صنعتي، بازرگاني، اداري، كشاورزي و تاسيسات و تجهيزات و تسهيلات شهري و نيازمنديهاي همگاني شهري، خطوط كلي ارتباطي و محل و مراكز انتهايي خط (پايانه‏ها) و فرودگاه‏ها و بنادر و سطح لازم براي ايجاد تاسيسات و تجهيزات و تسهيلات همگاني مناطق نوسازي، بهسازي و اولويت‏هاي مربوط به آنها تعيين مي‏شود و ضوابط و مقررات مربوط به همه موارد ياد شده و همچنين ضوابط مربوط به حفظ بنا و بناهاي تاريخي و مناظر طبيعي، تهيه و تنظيم مي‏شود. طرح جامع شهر، بر حسب ضرورت، شايان بازنگري خواهد بود.
طرح جانمايي[u][26][/u]
نقشه‏اي كه موقعيت نسبي تاسيسات يا بناهاي ساخته شده را مشخص مي‏كند و معمولاً با تعيين حجم بناهاي ساخته شده بر روي زمين همراه است و به اين ترتيب تعيين محوطة مورد نظر را امكانپذير مي‏سازد.
طرح چارچوبي[u][27][/u]
مدركي كه راهكارهايي كلي را براي يك حوزه، مشخص مي‏كند. در برخي از موارد، به عنوان جزء سياست (Policy Element) طرح جامع از آن نام برده مي‏شود. معمولاً مكمل آن طرح‏هايي با جزئيات بيشتري هستند كه با كاركردهاي ويژه‏اي (مانند حمل و نقل) سروكار دارند.
طرح‏هاي جزئي (طرح‏هاي تفصيلي) كه با كاركردهاي ويژه سروكار دارند، با عنوان طرح كاركردي، طرح‏هاي توسعه يا اجزاي طرح‏هاي جامع شناخته مي‏شوند. طرح‏هايي كه جزئيات بيشتري در مورد راهكارها داشته و با نواحي جغرافيايي ويژه‏اي سروكار دارند، با عنوان طرح‏هاي اجتماعي، طرح‏هاي محله، طرح‏هاي بخشي، طرح‏هاي واحد و يا طرح‏هاي زير ناحيه‏اي ناميده مي‏شوند. همه اين مدارك، طرح جامع را مي‏سازند.
طرح قطعه بندي[u][28][/u]
قطعه، معمولاً به عنوان يك تك واحد، براي هدفهاي توسعه در نظر گرفته مي‏شود. قطعه زمين، يك واحد زميني است كه با تقسيم زمين به دست مي‏آيد. قطعه‏بندي، تقسيم زمين به قطعات كوچكتر است و طرح قطعه‏بندي طرحي است كه در آن، مرزهاي هر قطعه مشخص مي‏شود.
طرح كاربري منطقه[u][29][/u]
طرحي كه شيوة پراكنش يك قلمرو را به مناطق گوناگون مشخص مي‏كند طرح كاربري منطقه گفته مي‏شود. در اين مناطق، زمين به طور مشخص به كاربري ويژه‏اي تخصيص داده مي‏شود.
طرح كاركردي[u][30][/u]
اين طرح، مجموعه‏اي از يافته‏هاي جزئي، راهكارها و استانداردها در رابطه با برخي از كاركردها (مانند حمل و نقل) است. طرح‏هاي كاركردي معمولاً با برنامه‏هاي گسترش سرمايه و يا خدمات همگاني، همچون تامين آب، دفع فاضلاب، آتش نشاني و يا حمل و نقل سروكار دارد. همچنين به عنوان طرح‏هاي توسعه نيز شناخته شده‏اند و به عنوان جزء طرح جامع ناميده مي‏شود. براي نمونه طرح كاركردي حمل و نقل، جزء طرح جامع ناميده مي‏شود. طرح جامع معمولاً در برگيرنده چندين طرح كاركردي، طرح اجتماعي و طرح چارچوبي است.
طرح كالبدي ملي[u][31][/u]
اين طرح، طرحي جامع نگر است كه الگوي فضايي مورد نياز براي هدايت و پراكنش بهينه ساخت و سازهاي كالبدي فعاليت و به دنبال آن جمعيت را متناسب با امكانات سرزمين، توان‏هاي محيطي و هدفهاي برنامه‏هاي توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي ارايه مي‏دهد، تا بدين ترتيب، امكان توسعه موزون در كل پيكرة جغرافيايي كشور (با طبيعت و امكانات نابرابر) فراهم شود.
طرح مكانيابي[u][32][/u]
طرحي كه مكان يك قطعه زمين، يك بنا يا تاسيسات را در يك منطقه، مجموعه يا بخش را تعيين مي‏كند طرح مكانيابي ناميده مي‏شود.
طرح محل[u][33][/u]
طرح يا نقشه سايت، نقشه‏اي با مقياس بزرگ است كه طرح توسعة پيشنهادي براي يك محل را نشان مي‏دهد. بيشتر قوانين و مقررات منطقه‏بندي و تفكيك، اين الزام را به وجود مي‏آورد كه يك طرح (نقشه) از محل، پيوست هر تقاضاي تفكيك، تغيير در شيوة استفاده از زمين و استفاده شرطي باشد. اين نقشه‏ها بايد ويژگي‏هاي اساسي سيماي يك محيط (جهت، خطوط املاك، محل ساختمانها، جاده‏ها و جريانهاي مختلف) را نشان دهد.
طرح محلي[u][34][/u]
هر طرحي كه از روي واحد برنامه‏ريزي محلي، براي بخشي از ناحيه يا همه آن به كار گرفته شود طرح محلي گفته مي‏شود.
طرح‏هادي[u][35][/u]
اين طرح براي شهرهاي كوچك، به ويژه براي شهرهايي كه تا 25000 نفر جمعيت دارند طراحي مي‏شود. طرح هادي در حقيقت تعيين كنندة اصول كلي گسترش شهرهاست. از طرح هادي، مي‏توان به عنوان برنامة راهنماي گسترش شهر نيز نام برد. طرح هادي، در راستاي گسترش آينده شهر و چگونگي كاربرد زمين‏هاي شهر و ارايه راه حلهاي كوتاه‏مدت و مناسب است. اين طرح، پيش از اجراي طرح جامع است. طرح هادي براي شهرهايي تهيه مي‏شود كه يا بودجه طرح جامع را ندارند و يا امكان تهيه طرح جامع در آنها فراهم نشده است.
طرح همگاني[u][36][/u]
طرح همگاني، يك طرح جامع و درازمدت است كه به عنوان رهنمودي براي رشد فيزيكي و گسترش جامعه، همراه با كنترل‏هاي اداري و مقرراتي مورد نياز براي دسترسي به هدف‏هاي ويژه فيزيكي به كار مي‏رود. اجزاي اساسي طرح براي گسترش فيزيكي، عبارتند از: طرح كاربري زمين، طرح تسهيلات جامعه، طرح مسيرهاي همگاني و برنامه‏هاي پيشرفت همگاني كه از طريق مقررات منطقه‏بندي و تفكيك، كاربرد دارند.
منطقه شهري[u][37][/u]
منطقة شهري، حوزة نفوذ شهر و ناحيه پيرامون آن است كه از نظر كاركرد، وابستگي‏هاي گوناگوني به شهر دارد. براي نمونه، منطقه شهري، ناحيه‏اي است كه شركت‏هاي شهري، از آن ناحيه، كارگر استخدام مي‏كنند. ناحيه پيرامون (تابع) يا ناحيه بازاري، نقش مكان مركزي شهر را دارد و يا ناحيه‏اي است كه در متن منطقه‏اي يا محلي، به وسيله شهر اداره مي‏شود.
ناحيه برنامه‏ريزي شهري[u][38][/u]
ناحيه‏اي جغرافيايي در درون مرزهاي رشد شهري كه برنامه‏ريزي براي آن انجام مي‏شود.
نوسازي شهري، احياي شهري[u][39][/u]
به برنامه‏اي كه براي ترميم و بهبود نواحي شهري يا جايگزين ساختن ساختارهاي فرسوده، احياي ساختمانهاي رو به زوال، ايجاد خيابانهاي پهن‏تر و از اين قبيل است را نوسازي شهري گويند. بر اساس نظرية احياي شهري، كاهش برخي از نواحي معين شهري ممكن است از راه توسعة جديد، يا ساختمان مجدد در سطح گسترده، كند و يا معكوس شود. اين نظريه، اين حقيقت را ناديده مي‏گيرد كه فروشگاههاي متروك و ساختمان‏هاي فرسوده ممكن است فقط نشانه‏هاي فيزيكي مشكلات اقتصادي و اجتماعي باشند و ساخت ساختمانهاي جديد، به تنهايي نمي‏تواند مشكلات اجتماعي، اقتصادي يا جغرافيايي را حل كند.
طرح ساختاري[b][u][40][/u][/B]
ترجمة راهبردها و سياستها در قلمرو مكاني، فضايي و شكل محيط مصنوع بوده و محصول نهايي فرآيند برنامه‏ريزي شهري و منطقه‏اي يعني طرح محسوب مي‏شود. يك طرح ساختاري علاوه بر ساختار كالبدي و فضايي الگوي شهري يا منطقه‏اي، ساختار عملكردي را چه در سطح شهر يا منطقه مشخص مي‏كند.
طرح راهبردي[b][u][41][/u][/B]
طرح راهبردي شهري طرحي است براي دستيابي به آينده‏اي مطلوب براي يك شهر و آن عبارت از مجموعه‏اي از ايده‏ها و اهداف كه مبتني بر نيازهاي متغير و شيوه زندگي و الگوي كلي توسعه شهري در مقياس منطقه شهري است. طرح راهبردي سياستهاي كلان توسعه شهري را ترسيم نموده كه براي كنترل و هدايت عمران شهري و نيز حركت به سوي اهداف ضروري هستند. جوهره طرح راهبردي بيان اهداف، سياستها و اولويت‏هاي عملي در مقياس شهر و منطقه شهري است.
طرح اجرايي[u][42][/u]
شناسايي و تدوين وسايل و ابزار تحقق طرح‏ها به طور عملي است. شرط نخستين طرح اجرايي درجه‏بندي يا اولويت‏بندي عمليات و ابزارهاي كنترل در اجراي طرح‏ها است. در برنامه عملياتي و ابزارهاي كنترل در اجراي طرح‏ها است. در برنامه عملياتي اجرايي طرح ابتدا بايد اولويت‏ها زمانبندي و بخش‏هاي مختلف طرح مرحله‏بندي شود. سپس برنامه مشروح و تفصيلي مراحل اجرايي در طرح‏هاي مختلف تهيه گردد.
طرح‏هاي راهبردي- ساختاري شهر
طرح‏هايي هستند كلان و بلندمدت براي يك دوره 20-10 ساله كه راهبردها و سياستهاي توسعه شهري و ساختار كالبدي شهر و منطقه بلافصل را مشخص ساخته و برنامه اجرايي دوره‏هاي كوتاه‏مدت پنج ساله را تعيين مي‏كنند.
طرح تفصيلي پايه
اين طرح ابزارهاي اجرايي پيشنهادهاي اصلي طرح ساختاري شهر در زمينه كاربردهاي زمين و شبكه ارتباطي و كيفيت توده و فضاي ساختماني است كه در شهر جنبه پيوسته داشته و به يكپارچگي ساختار كلي شهر موجود را مي شود و كاملاً مطابق راهبردها، سياستها و پيشنهادهاي مشخص طرح ساختاري بوده و داراي ابعاد اجرايي بوده و ضوابط و مقررات اجرايي آن به دقت تدوين مي‏شوند.
طرح تفصيلي موضعي[u][43][/u]
طرحي است كه براي ساماندهي نواحي خاص داراي مسايل ويژه (اجتماعي، اقتصادي، محيطي و تاريخي)، راهبردها، سياستها و پيشنهادهاي عمومي و نيز محدوده آن در چارچوب طرح‏هاي ساختاري تعيين و برنامه آن تدوين شود. اين گونه طرح‏ها شامل طرح‏هاي ساختاري تعيين و برنامه آن تدوين شود. اين گونه طرح‏ها شامل طرح‏هاي بهسازي بافت قديم و فرسوده شهري و غيره است.
طرح تفصيلي موضوعي[u][44][/u]
طرحي است كه به منظور برنامه‏ريزي و ساماندهي در يكي از موضوعات يا عملكردهاي شهري مانند فضاي سبز، سيستم حمل و نقل و غيره انچام مي‏شود.
برنامه‏ريزي راهبردي[u][45][/u]
به تلاش منظم و سازمان يافته در جهت اتخاذ تصميمات و مبادرت به اقدامات بنيادي و اساسي اطلاق مي‏شود.

[1] Goal
[2] Objective
[3] Strategy
[4] Policy
[5] Clearance Program
[6] Rehabilitation of Properties
[7] National Program
[8] Planning
[9] Sectorial Planning
[10] Comprehensive Planning
[11] Transportation Planning
[12] Urban Planning
[13] Spatial Planning
[14] Physical Planning
[15] Environmental Planning
[16] National Planning
[17] Regional Planning
[18] Penewal Planning
[19] Urban Design
[20] Plan
[21] Community Plan
[22] Skath Plan
[23] Detailed Plan
[24] Comprehensive Plan
[25] Master Plan
[26] Layout Plan
[27] Framework Plan
[28] Parcelling Plan
[29] Use Zone Plan
[30] Functional Plan
[31] Physical Planning National
[32] Sitting Plan
[33] Site Plan
[34] Local Plan
[35] Guide Plan
[36] General Plan
[37] City Region
[38] Urban Planning Area
[39] Urban Renewal
[40] Structure Plan
[41] Strategic Plan
[42] Plan Implementation
[43] Action Area Plan
[44] Subject Plan
[45] Strategic Planning

آخرین ارسال های من :
 سپاس شده توسط: AliReza ، elham90 ، 0RKIDEH ، آندو ، فاطمه زهرا ، abtinz
2
RE: واژگان و مفاهيم طرح‏هاي توسعه شهري و منطقه‏اي
salam benazaram ideye khubiye ke ye tapikiro makhsuse tozihe mafhume estelahat ya mozuate marbut be shahrsazi bezarid va dustani ke etelaati daran hamfekri konan.

آخرین ارسال های من :
    3
    RE: واژگان و مفاهيم طرح‏هاي توسعه شهري و منطقه‏اي
    [highlight=#ffffff]سلام
    ممنون از اطلاعات خلاصه و گزینشیتون
    یک همچین مطلبی اگه به خاطرم مونده باشه ابتدای فصل دوم کتاب خلاصه مباحث شهرام جنگجو (پردازش، نسخه قدیمیش) بود که چیز بدی نبود، اسامی انگلیسی مفاهیم و طرح های شهرسازی به همراه توضیحات مختصری از اونها
    البته در یک کتاب دیگه ای هم دیدم که دقیق یادم نیست
    کتاب زیاری بود، شیعه بود، ؟؟؟؟:huh:
    یادم اومد خبر میدم:D
    [/highlight]
    آخرین ارسال های من :

    اگر انسان ها بدانند بودنشان باهم چقدر محدود است، محبتشان به هم نامحدود می شود. امام علی (ع)  
       
    iiiliia@yahoo.com
    4
    RE: واژگان و مفاهيم طرح‏هاي توسعه شهري و منطقه‏اي
    ممنون;)

    آخرین ارسال های من :
      موضوعات مرتبط با این موضوع...
      موضوع نویسنده بازدید آخرین ارسال
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 11(پایان) AliReza 6,384 1392-6-26، 12:16 صبح
      آخرین ارسال: city designer
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 1(منتظر باشید) AliReza 3,422 1390-8-30، 03:42 عصر
      آخرین ارسال: fakhim
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 4(منتظر باشید) AliReza 2,680 1390-8-17، 10:06 صبح
      آخرین ارسال: kasrak
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 7(منتظر باشید) AliReza 2,734 1390-8-17، 01:16 صبح
      آخرین ارسال: sajjad 21
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 2(منتظر باشید) AliReza 2,298 1390-8-17، 01:15 صبح
      آخرین ارسال: sajjad 21
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 9(منتظر باشید) AliReza 2,672 1390-8-17، 01:08 صبح
      آخرین ارسال: sajjad 21
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 10(منتظر باشید) AliReza 2,197 1390-8-17، 01:07 صبح
      آخرین ارسال: sajjad 21
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 5(منتظر باشید) AliReza 2,351 1390-8-17، 01:00 صبح
      آخرین ارسال: sajjad 21
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 6(منتظر باشید) AliReza 2,241 1390-8-17، 12:59 صبح
      آخرین ارسال: sajjad 21
        واژگان تخصصی شهرسازی قسمت 3(منتظر باشید) AliReza 2,549 1390-8-17، 12:53 صبح
      آخرین ارسال: sajjad 21
      کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
      [-]
      جستجو
      جستجوی گوگل