ایران شهرساز را در تلگرام دنبال کنید

[-]
[-]

پشتیبانی 09120592515 ایمیل: iranshahrsaz@yahoo.com

[-]
[-]
امتیاز موضوع:
  • 34 رأی - میانگین امتیازات: 3.24
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
1
شهرنشینی در ایران
شهر نشینی در ایران

بررسی تاریخچه شهرنشینی در دنیا نشان می دهد که ایران دارای قدمتی طولانی در تاریخ شهرنشینی جهان است. با وجود اینکه قبل از ساسانیان ، شهرنشینی با تشکیل حکومت مادها آغاز شد و در دوره سلوکیان ، شهرهای خود فرمان و مستقل ظاهر شدند (اشرف ، ۱۳۵۳) با این حال بیشتر شهرهای دوره باستانی در زمان ساسانیان به وجود آمده اند. طبق مطالعات لکارت بسیاری از شهرهای بزرگ ایران یا در دوره ساسانیان بنا شده اند (مانند قزوین ، نیشابور ، اردبیل و تبریز) ، یا اینکه در این دوران گسترش و رونق یافته اند ، که شهرهایی چون شیراز ، کرمانشاه ، یزد و کرمان را شامل می‌شود (در کوش ، ۱۳۶۴).
پس از فتح ایران به وسیله مسلمین ، طرز تفکر و عقاید اسلامی در فرهنگ شهرنشینی و نحوه ارتباط روستا با شهر رسوخ کرد. ایجاد مسجد به عنوان مهمترین ساختمان شهر و شباهتهای فرهنگی، اقتصادی شهر و روستا (با توجه به عقاید اسلامی) دو خصیصه بارز شهرهای اسلامی است. به طور کلی در دوران اسلامی به دلیل وسعت نفوذ آن در مناطق مختلف و گسترش بارز مبادلات ، شهرنشینی رونق فراوان یافت (در کوش ، ۱۳۶۴) . با تهاجم مغولان شهرنشینی در ایران رو به زوال رفت و تنها در دوران غازان خان رونق نسبی به شهرها بازگشت. در دوران صفویه نیز شهرنشینی در ایران رونق یافت و اعتقادات مذهبی حکام بر کالبد شهر نیز تأثیر گذاشت (حبیبی ، ۱۳۷۵) .
در دوران معاصر نیز به تبعیت از الگوهای شهرنشینی و شهرسازی غربی و به دنبال نفوذ اتومبیل به داخل شهرها، اقدامات عمرانی بسیاری در شهرها صورت گرفت ، که عمده این اقدامات درون‌زا نبوده‌اند.
توزیع جغرافیائی جمعیت شهری
توزیع شهرها و به تبع آن تمرکز جمعیت نقاط شهری در نقاط مختلف کشور ما یکسان نیست. مناطق شمالی ، غربی و جنوب غربی کشور علاوه بر برخورداری از آب و هوای خوب و موقعیت جغرافیایی خاص ، مهد نخستین کانونهای یکجانشین و تمدن شهری بوده و همواره از نقاط پرجمعیت کشور محسوب می‌شده‌اند و در حال حاضر نیز بیشترین نسبت از جمعیت کشور را دارا می‌باشند. (زنجانی ، ۱۳۶۹) .
به دلیل موقعیت خاص جغرافیائی ، میزان بارندگی در ایران با طول جغرافیایی ارتباط مشخصی دارد. شدت باران از غرب به شرق کاهش می‌یابد و نصف‌النهار ۵۲ درجه تفکیک کننده آب و هوای گرم و خشک شرقی از آب و هوای معتدل و مرطوب غربی می باشد. همچنین بهبود وضعیت اقلیمی از عرض جغرافیایی پایین به بالا موجب شده است که درصد قابل توجهی از جمعیت شهری کشور در عرض جغرافیایی ۳۵ تا ۴۰ درجه استقرار یابند (زنجانی ، ۱۳۶۹).

نسبت شهرنشینی
طی ۴۰ سال گذشته ، نسبت شهرنشینی در ایران از ۳۱ درصد در سال ۱۳۳۵ به ۶۱ درصد یعنی دو برابر در سال ۱۳۷۵ افزایش یافت و این روند همچنان ادامه دارد. افزایش نسبت شهرنشینی ناشی از دو عامل تبدیل سکونتگاههای روستایی به شهر از یک سوء و مهاجرت روستائیان به شهرها از سوی دیگر می باشد. اقتصاد تک محصولی متکی به نفت و اختلاط اقتصاد ایران با اقتصاد سرمایه داری جهانی به ویژه از زمان سلطنت پهلوی دوم و به تبع آن پیشرفت فنون موجب آزاد شدن بخش قابل توجهی از نیروی کار در روستاها شد و لذا روستاییان برای کسب معاش روانه شهرها شدند که پیامد آن شهرنشینی شتابان و مواجه شدن شهرهای بزرگ با مشکلات عدیده بوده است. شهرنشینی شتابان در دهه‌های اخیر خاص کشور ایران نیست و در کشورهای همجوار نیز ، که عمدتاً کشورهایی با اقتصاد تک محصولی می باشند ، همین اتفاق افتاده است. مقایسه نسبت شهرنشینی چند کشور در سالهای ۱۹۶۰ و ۱۹۹۲ مؤید این نکته است. براساس گزارش توسعه انسانی سازمان ملل متحد ، نسبت شهرنشینی در ایران در سال ۱۹۶۰ معادل ۳۴ درصد بوده است که در سال ۱۹۹۲ به ۵۸ درصد افزایش یافته است. در میان کشورهای همجوار در سال ۱۹۹۲ ، افغانستان کمترین نسبت شهرنشینی (۱۹ درصد) و کویت بیشترین نسبت شهرنشینی (۹۶ درصد) را دارا بوده اند.

توزیع استانی جمعیت شهرنشین
نسبت شهرنشینی کشور در سال ۱۳۶۵ معادل ۵۴ درصد بوده که در سال ۱۳۷۵ به ۶۱ درصد افزایش یافته است. نسبت شهرنشینی ، به استثنای استان تهران در سایر استانهای کشور افزایش یافته است، اما این نسبت در استان تهران در سال ۶۵ معادل ۳/۸۶ درصد بوده است که در سال ۷۵ به ۱/۸۴ درصد کاهش یافته است. یکی از دلایل این امر تغییراتی در تقسیمات سیاسی استان تهران بوده است (به عنوان مثال شهرستان قم که از نسبت شهرنشینی بالایی برخوردار است به استان قم تبدیل شد). همچنین می توان به مهاجرپذیری روستاهای استان تهران در دهه اخیر اشاره نمود.
استان تهران در سال ۱۳۶۵ بالاترین نسبت شهرنشینی را در سطح کشور دارا بوده است و در سال ۱۳۷۵ ، پس از رقم (۱/۹۱ درصد) ، بالاترین نسبت شهرنشینی (۱/۸۴ درصد) را دارا می‌باشد.
در سال ۱۳۷۵ ، توزیع نسبت شهرنشینی در استانهای مختلف تفاوت چشمگیری دارد، به طوری که بین حداقل نسبت شهرنشینی (۲/۳۹ درصد برای استان کهکیلویه و بویراحمد) و حداکثر آن (۱/۹۱ درصد برای استان قم) ، ۹/۵۱ درصد فاصله وجود دارد.
در برخی از استانها نسبت شهرنشینی فاصله قابل توجهی با متوسط کل کشور دارد که بعضاً بیشتر یا کمتر از میزان متوسط می‌باشد. پس از استانهای قم و تهران ، نسبت شهرنشینی در استانهای یزد (۱/۷۵ درصد) ، اصفهان (۳/۷۴ درصد) و سمنان (۲/۶۸ درصد) از بالاترین میزان برخوردار است. در ایران استانهایی که یک کلان شهر در آنها واقع شده است (تهران ، اصفهان و غیره) از نسبت شهرنشینی بالایی برخوردارند علاوه بر این ، استانهای واقع در مناطق کویری به دلیل نوع خاص توانهای محیطی و عدم امکان رشد روستاها (عمدتاً به دلیل کمبود آب) ، نسبت شهرنشینی در سطح بالایی قرار دارد (قم ، یزد و سمنان). در مقابل در استانهایی که امکان رشد روستاها وجود داشته است‌، نسبت شهرنشینی در سطح پایینی قرار گرفته است ، مانند مازندران (۲/۴۴ درصد) و گیلان (۸/۴۶ درصد) . علاوه بر این ، در استانهای عشایرنشین نیز ، نسبت شهرنشینی در حد پایینی قرار دارد. این نسبت در استان چهارمحال و بختیاری ۴۵ درصد و در استان کهکیلویه و بویراحمد ۲/۳۹ درصد می‌باشد (سالنامه آماری کشور ، ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵) .
آخرین ارسال های من :

خدایا:
مرا ببخش ،  
به خاطر تمام درهایی که کوبیدم  
و خانه تو نبود....!!!!
63
 سپاس شده توسط: darya 2010 ، atelieahjam
موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده بازدید آخرین ارسال
  مقاله شهرنشینی و شهرسازی در ایلام باستان atelieahjam 1,515 1394-8-2، 02:04 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  مقاله نظم بصری در شهرسازی سنتی ایران atelieahjam 951 1394-8-1، 06:15 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  مقاله ی ویژیگیهای تاریخ شهرنشینی در ایران دوره اسلامی(پرفسور احمد اشرف) meysam rezaei 1,253 1394-4-13، 09:26 صبح
آخرین ارسال: meysam rezaei
  تحول برنامه ریزی شهری در ایران و اروپا cnstm 945 1394-4-5، 03:23 عصر
آخرین ارسال: cnstm
  درآمدی بر مفهوم آمایش سرزمین و کاربرد‌های آن در ایران khansa 1,067 1393-12-26، 01:27 عصر
آخرین ارسال: khansa
  مقاله تحلیلی بر رابطه‌ی سرانه‌ی کاربری‌های زمین و اندازه‌ی شهر در طرح‌های جامع شهرهای ایران khansa 1,016 1393-12-26، 01:03 عصر
آخرین ارسال: khansa
  مقاله بررسی تطبیقی باغ‌سازی ایران در دوران ساسانی و اسلامی بر پایه‌ی توصیف‌های بهشتی khansa 993 1393-12-26، 12:30 عصر
آخرین ارسال: khansa
  مقاله تاثیر اصلاحات ارضی بر شکل روستاهای ایران unit 1 1,364 1393-10-17، 12:02 عصر
آخرین ارسال: unit 1
  تحلیلی از معماری معاصر ایران در رویارویی با پدیده جهانی شدن khansa 1,227 1393-7-26، 08:07 صبح
آخرین ارسال: khansa
  بررسی تحولات جمعیتی در افق ایران 1404 با رویکرد آمایش سرزمین Manuchehr_ku 1,437 1393-7-21، 08:04 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
آمار انجمن
آخرين ارسال ها
موضوع تاريخ, زمان  نويسنده آخرين ارسال کننده انجمن
  سوالات ارشد طراحی شهری 1396 با جواب تشریحی 4-31 alireza alireza تالار گفتمان طراحی شهری
  جدیدترین منابع دکتری شهرسازی 1396 4-29 alireza alireza تالار گفتمان دکتری شهرسازی
  نکات مهم و روزانه دکتری شهرسازی ویژه کنکور 95 4-29 alireza alireza تالار گفتمان دکتری شهرسازی
  سوالات ارشد برنامه ریزی شهری 1396 با جواب تشریحی 4-28 alireza alireza تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  سوال و جواب اسکیس کنکور ارشد طراحی شهری سال 1396 4-28 alireza alireza تالار گفتمان طراحی شهری
  سوالات دکتری شهرسازی 1396 با جواب تشریحی 4-26 alireza alireza تالار گفتمان دکتری شهرسازی
  طرح منطقه ای 4-25 حدیث گلی حدیث گلی تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  آمارنامه ی استان اصفهان، یزد و چهار محال و بختیاری 4-25 حدیث گلی حدیث گلی تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  سوال و جواب تشریحی تحلیلی ارشد برنامه ریزی شهری 1396 4-24 alireza alireza تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  دانلود سوالات كنكوراسکیس ارشد طراحی شهری سراسری و آزاد 96 4-21 alireza alireza تالار گفتمان طراحی شهری
  دانلود سوالات كنكورمرحله دوم ارشد برنامه ریزی شهری سراسری 96 4-21 alireza alireza تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  درمانگاه بین راهی در یزد 4-16 saeed nasiri majd farid-ph نمونه اسکیس(vip-1)
  مقاله در مورد احیای بافت فرسوده درون شهری 4-14 lofra امجدی درخواست مقاله
  بازسازی منزل 4-14 liyaoo site2017 تالار گفتمان معماری
  100 نکته درک عمومی معماری 4-12 MHAKBARI mrw_45 تحقیقات و جزوات
با ارسال فایل و شرکت در موضوعات ایجاد شده و پاسخ به آنها ما را همراهی کنید.

[-]
جستجو
جستجوی گوگل