ایران شهرساز را در تلگرام دنبال کنید

[-]
[-]

پشتیبانی 09120592515 ایمیل: iranshahrsaz@yahoo.com

[-]
[-]
امتیاز موضوع:
  • 67 رأی - میانگین امتیازات: 2.75
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
1
نظریه قطب رشد، توسعه از بالا و از پایین
بعد از دهه ۱۹۵۰، سه نظریه اساسی، مباحث جغرافیایی را در روابط شهر و روستا، بر اساس برنامه ریزی توسعه، تحت تاثیر قرار داده است: نظریه قطب رشد، استراتژی توسعه از بالا یا از پایین، شهر به عنوان عامل زایا یا انگلی در امر توسعه. نظریه قطب رشد بر سرمایه گذاری کلان در صنایع بزرگترین شهرها تاکید دارد. در این نظریه، دولت ها می توانند انگیزه های رشد اقتصادی را فراهم آورند. این رشد اقتصادی در خارج از مراکز شهری انتشار می یابد و باعث توسعه اجتماعی – اقتصادی ناحیه ای می گردد. بدین سان در نظریه قطب رشد به شهرها اولویت داده می شود تا توسعه اجتماعی – اقتصادی شهر ها باعث توسعه اجتماعی – اقتصادی روستا ها گردد. این نظریه، بر عملکرد نیروهای بازار آزاد که تاثیرات جانبی آن، محرک توسعه اجتماعی – اقتصادی در سراسر یک ناحیه است، تاکید دارد.

در نقد نظریه قطب رشد می توان بیان داشت که این نظریه برای تمهیدات اجتماعی و توسعه روستایی راهکاری ارائه نمی دهد. چرا که ایجاد صنایع بزرگ را حداکثر در دو یا سه شهر می توان اجرا کرد و برای شهرهای کوچک و میانی و روستاها قابلیت اجرایی ندارد و هیچ گونه پیشنهادی برای توسعه این مناطق ارائه نمی دهد. ایجاد تکنولوژی و صنایع سنگین هزینه بر و سرمایه بر می باشد این صنایع نمی توانند اشتغال زا باشند چون این صنایع به تخصص نیاز دارند باید کارگرانی را آموزش دهیم که این مسئله زمان بر هست و اینکه ما به نتیجه و رشد مورد نظر خواهیم رسید را تضمین نمی کند. همچنین در مورد نیازهای بومی و خدمات محلی راهکاری ارائه نمی دهد. ارتباط ضعیفی با صنایع محلی و خدمات محلی دارد. یک روستا باید کارکرد روستایی داشته باشد و ما اول بایستی کارکرد روستایی را بهبود دهیم. نمی توانیم با ضعیف کردن روستا و قدرتمند کردن شهر، روستا را تابع و وابسته شهر کنیم. جنس فعالیت ها در این دو منطقه جداست، روستا باید فعالیت روستایی انجام دهد تا توسعه پیدا کند و شهر فعالیت شهری. در این نظریه با ایجاد صنایع و توسعه شهر، سعی در توسعه ی روستا داشته اند. در حال که هر دو مورد شهر و روستا به منزله ورودی توسعه هستند و توسعه روستا در درون روستا و در عین حال ارتباط متقابل با شهر باید صورت گیرد نه توسط صنایع ایجاد شده در شهر.به طور خلاصه می توان بیان داشت مهمترین نقد های وارد برای نظریه، عدم انعطاف عملکردی، خطر توجه بیش از حد به صنایع پیش آهنگ، عدم تعادل بین اثرات پخش و اثرات جذب و … است.


توسعه صرفاً به این معنی نیست که هر فردی بخواهد وضعیت خود را بهبود بخشد. بلکه هدف آرمانی توسعه، توسعه کیفیت زندگی آحاد جامعه است. لذا برنامه ریزی توسعه باید به نحوی باشد که منافع اکثریت مردم به ویژه اقشار آسیب پذیر جامعه را در برنامه ریزی های خود مورد عنایت قرار دهد. نظریه استراتژی توسعه از بالا، در اقتصاد نئوکلاسیک ریشه دارد و به رشد مراکز انسانی اهمیت می دهد. در این استراتژی اجرای طرح های بزرگ و استفاده از تکنولوژی پیشرفته توصیه می شود. تجربیات حاصل از اجرای سیاست های قطب رشد در امر توسعه در کشورهای امریکای لاتین و آفریقا، نشان دهنده این واقعیت است که تاثیرات جانبی قطب های رشد در بخش ها، شهر ها، شهرک ها و روستا ها با توفیق همراه نبوده و نتوانسته است توسعه اجتماعی – اقتصادی روستا ها را موجب شود و حتی در بیشتر موارد، تاثیرات منفی و زیانباری در پی داشته است، بدین سان که نابرابری های بین مراکز( قطب های رشد) و پیرامون (روستاها و شهرهای کوچک)، همچنین بین حوزه های شهری و حوزه های روستایی به سرعت افزایش یافته است.

توسعه از پایین، استراتژی جدید تر و بازتابی از تغییر اندیشه های مربوط به ماهیت خود توسعه است. هدف اولیه توسعه از پایین، ارضای نیازهای اساسی ساکنان منطقه است و بر این اساس، توسعه، مبتنی بر بسیج حداکثر منابع طبیعی، انسانی و نهادی منطقه است. برای خدمت به توده مردم و مناطق محروم، سیاست های توسعه باید مستقیما مسائل فقر را هدف بگیرند و در ابتدا از پایین برانگیخته و کنترل شوند. این رویکرد به سیاست های مبتنی بر تفکر “رخنه از بالابه پایین” بی اعتماد است. ویژگی های استراتژی توسعه از پایین عبارتند از :مبتنی بر نیازهای اساسی؛کاربر بودن (در مقابل سرمایه بر بودن)؛ کوچک مقیاس بودن؛ مبتنی بر منابع منطقه ای؛ روستا محور بودن؛ استفاده از فناوری های “مناسب” (در مقابل صرفا فناوری های پیشرفته) تاثیرات جانبی یا تاثیر بر سیر قهقرایی روستاها که در نتیجه عملکرد های سیاست قطب رشد در حوزه های روستایی به وجود می آید، نظریه شهرهای زایای یا شهرهای انگلی را مطرح می کند که برای اولین بار در سال ۱۹۵۷ به وسیله هوزلیتز بیان شده است. در این نظریه، شهرهای زایا به شهرهایی اطلاق می شود که تاثیرات مفید و مثبتی در حوزه نفوذ خود می گذارد و برعکس، شهرهای انگلی به شهرهایی گفته می شود که باعث سیر قهقرایی حوزه های روستایی می گردد.

منابع :
شکوئی, حسین. ۱۳۸۳.دیدگاههای نو در جغرافیای شهری. چاپ هشتم. تهران : سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی(سمت).
نعمتی, معصومه. ۱۳۸۸.شهر یا روستا، مسئله این است! تحلیل نظریات موجود در روابط شهر و روستا،روزنامه رسالت شماره ۶۸۸۰، ۳۰آذر ۱۳۸۸٫
مطالب مرتبط
آخرین ارسال های من :

خدایا:
مرا ببخش ،  
به خاطر تمام درهایی که کوبیدم  
و خانه تو نبود....!!!!
63
 سپاس شده توسط: alireza ، darya 2010 ، shermi
موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده بازدید آخرین ارسال
  90.293 46- مدیریت شهری و نقش آن در توسعه ی سازمان فضایی شهر بابلسر سیدمحمد رستمکلایی aramo 3,131 1395-9-20، 10:36 عصر
آخرین ارسال: oyster
  نقش گردشگری شهری در توسعه اقتصادی کلان شهرها cnstm 952 1394-4-5، 03:29 عصر
آخرین ارسال: cnstm
  مقاله دانلود مقاله جایگاه اکوتوریسم بیابانی در توسعه سکونتگاه های روستایی atelieahjam 1,646 1394-1-19، 02:42 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  مقاله نام مقاله : تحلیل فرهنگی خانه‌ی سلماسی تبریز بر پایه‌ی نظریه‌ی رپوپورت khansa 1,249 1393-12-26، 12:51 عصر
آخرین ارسال: khansa
  رایگان ضرورت جایگاه آمایش سرزمین در برنامه ریزی توسعه شهرهای ساحلی atelieahjam 1,717 1393-8-4، 10:07 عصر
آخرین ارسال: atelieahjam
  بررسی روند توسعه درون شهری با تاکید بر تغییرات تراکم و کاربری اراضی khansa 1,712 1393-7-26، 08:17 صبح
آخرین ارسال: khansa
  نقش معماری سبز در توسعه پایدار شهری khansa 1,481 1393-7-22، 07:33 صبح
آخرین ارسال: khansa
  بررسي نقش سرمايه اجتماعي در توسعه شهري؛ مورد پژوهشي: شهر محلات FaTyJo0oN 2,961 1393-7-18، 12:20 عصر
آخرین ارسال: FaTyJo0oN
  تحلیل عوامل طبیعی مؤثر بر تراکم روستاها و تهیه نقشه توان توسعه بخش کوهستانی استان ماز khansa 1,239 1393-7-14، 09:10 صبح
آخرین ارسال: khansa
  تحلیل الگوی توسعه فیزیکی کالبدی شهر چناران khansa 1,053 1393-7-2، 08:04 صبح
آخرین ارسال: khansa
کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
آمار انجمن
آخرين ارسال ها
موضوع تاريخ, زمان  نويسنده آخرين ارسال کننده انجمن
  یه روز یه مهندسه.... دیروز marziyeh.b yasanservice گفتگوی آزاد
  دفترچه راهنمای ثبت نام در آزمون کارشناسی ارشد سال 1397 سازمان سنجش 9-16 Sahab Sahab مشاوره برای کنکور مرحله اول
  مشاوره برنامه ریزی  کنکور برنامه ریزی شهری ۹۷ 9-11 Sbht Sbht مشاوره برای کنکور مرحله اول
  GISاستان ایلام 9-9 ماراویا alireza طرح تفصیلی شهرهای ایران dwg و gis
  مجموعه ای از قوانین مهم شورای عالی شهرسازی و معماری ایران کنکور ارشد و دکتر... 9-5 alireza milad93 تالار گفتمان برنامه ریزی شهری
  درخواست رایگان  نظریه های برنامه ریزی شهری 9-5 mmmmm12345 milad93 برنامه ریزی شهری
  نقشه اتوکدی استثنایی طرح هادی روستا ازناو ملایر - استان همدان 9-5 alireza milad93 طرح،پروژه،نقشه(vip-1)
  نقشه اتوکدی منطقه 21 تهران با فرمت dwg 9-5 alireza raha93 طرح،پروژه،نقشه(vip-1)
  کمک فوری 9-5 hellena raha93 gis
  معنی  settlement layout چی میشه؟ 9-5 shiva99 raha93 مقالات انگلیسی
  درخواست غیر رایگان  جزوه تنظیم شرایطی حمیدرضا ایزدی مرکز معماری ایران 9-5 ehsan12 haniiiii جزوه های معماری
  مشاوره  ثبت نام دکتری 9-3 moni_utopia alireza پرسش و پاسخ
  نقشه اتوکدی استثنایی طرح هادی روستای نامیله ملایر - همدان 19 نقشه 8-30 alireza alireza طرح،پروژه،نقشه(vip-1)
  نقشه شبکه بندی و درجه بندی شهر آمل 8-27 alireza alireza طرح،پروژه،نقشه(vip-1)
  غیر رایگان  دانلود طرح تفصیلی و جامع اصفهان(vip) 8-22 alireza alireza طرح،پروژه،نقشه(vip-2)
با ارسال فایل و شرکت در موضوعات ایجاد شده و پاسخ به آنها ما را همراهی کنید.

[-]
جستجو
جستجوی گوگل