ایران شهرساز را در تلگرام دنبال کنید

[-]
[-]

پشتیبانی 09120592515 ایمیل: iranshahrsaz@yahoo.com

[-]
[-]
امتیاز موضوع:
  • 38 رأی - میانگین امتیازات: 3.29
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
1
مسجد جامع اصفهان
مسجد جامع اصفهان خرقه‌اى است هزارگون به ارث رسيده از گذشتگان که در طول 12 قرن هر وارثى نقشى بر اندام آن انداخته، از معمارى ساده قرن دوم ه.ق تا آجرکارى‌هاى سلجوقى و نقوش کاشى‌کارى صفوى




مسجد جامع اصفهان (مسجد آدینه, مسجد عتیق) موزه هنر ایران و یکی از افتخارات معماری این سرزمین است اثری که نشانه دوازده سده تحول در فرهنگ اسلامی ایران را در خود گرد آورده است.کاوش ها روشن ساخته اند که این ساختمان بر روی آثار صدر اسلام و پیش از آن بنیان نهاده شده است.

طرح نخستین مسجد به گونه بومسلمی(شبستان ستوندار) بوده که در سال ۱۵۶ هجری ساخته شده و کاوش ها موقعیت آن را روشن ساخته اند.محراب و بخش بزرگی از دیوار سوی قبله مسجد کهن با گچبری ناب و بی همتا در زیر کف شبستان جنوبی مسجد کنونی یافت شده است.سوی قبله مسجد کهن با سوی قبله کنونی ۲۰ تا ۳۰ درجه اختلاف دارد.

در سال ۲۲۶ هجری مسجد کهن ویران شده و بر ویرانه های آن مسجدی بزرگتر نزدیک به ده جریب ساخته شده که طرح شبستان ستوندار داشته است با میانسرایی در میان و شبستانهایی پیرامون آن که بخش جنوبی با شش دهانه, شمالی با چهار دهانه و شرقی و غربی با دو دهانه ساخته شده بوده است.در سده چهارم در روزگار ال بویه به ساختمان مسجد اضافه شد بدین گونه که یک دهانه به شبستان ها با کوچکتر کردن میانسرا افزوده شد.ستون های نما دارای آجر کاری شد. در سده پنجم و ششم دگرگونی های بنیادی در معماری مسجد رخ داد و مسجد به چهار ایوانی تبدیل شد.در ادامه مظلب در مورد هر کدام از بخش های مسجد توضیحی جداگانه میدهم:

گنبد نظام الملک(۴۷۳هجرى( :گنبدی در پشت ایوان جنوبی معروف به صفه صاحب. این گنبد در زمان ملکشاه سلجوقی به دستور وزیرش نظام الملک ساخته شد. گنبد نظام الملک هنگامی که مسجد هنوز به شکل دوره عباسیان بود بدان اضافه شد و برای این کار لازم آمد که ۲۴ ستون حذف شوند.به موجب حفریات اخیر باستانشناسی معلوم شده است که در پیرامون این فضا یک دهلیز وجود داشته که آن را از مابقی بنا جدا می کرده و محتملا گنبد را به صورت مقصوره با نماز خانه ای برای اشراف و حکام و امیران که به دلایل امنیتی مایل بودند مجزا از توده مردم نماز بگزارند تشکیل می داد.گنبد نظام الملک ۲۵ متر قطر دارد.



گنبد تاج الملک(گنبد خاکى)(۴۸۱ هجرى:گنبد دیگری در پشت ایوان شمالی معروف به صفه درویش.این گنبد را تاج الملک ابو الغنایم مرزبان بن خسرو فیروز شیرازی, وزیر ملک شاه و از رقبای خواجه نظام الملک به امر ترکان خاتون ملکه سلجوقی و همسر ملک شاه , ساخته است.ارتفاع آن ۱۹.۵ متر و قطر آن ۱۰.۵ متر میباشد.همه اجزای فضای زیر گنبد در سوق دادن چشم بیننده به سوی گنبد هماهنگ است. چهار فرو رفتگی کم عرض و محصور بین ستون های کوچک گوشه ها را تشکیل داده است.این ستون ها نگاه بیننده را به سوی (چپیره) منطقه انتقالی هدایت می کنند.پتکانه ها در تاغ بزرگتری محصور شده اند که همراه با تاغ های مشابهی که در بالای دیوارها قرار دارند حلقه هشت گوشی مرکب از شانزده قاب منتهی به قاعده گنبد را حمل می کنند.تزیینات آجرکاری فضای زیر گنبد که در ترکیب با گچبری اجرا شده اند تاکید مزیدی بر تناسبات بی نقص این مجموعه می نهند بدون اینکه هیچ بخشی از عناصر آن از نظر مخفی بماند.

ايوان هاى چهار گانه مسجد: ایوان شمالی که به "صفه صاحب" معروف است و به فضای گنبد خانه نظام الملک راه دارد .مناره های طرفین آن تاکید مزیدی بر این بخش مهم مسجد می نهند.قاب پیرامون این ایوان با کاشیکاری مربوط به دوره صفوی تزیین شده است.ایوان مزبور از سه ایوان دیگر کوتاهتر و عریض تر است. ایوان شمالی به نام "صفه درویش" خوانده می شود. سر چشمه آن به دوره سلجوقی می رسد و در طی دوره صفویه نیز باز سازی و مرمت هایی در آن صورت گرفته است. تزیین آن از آجر کاری و گچ بری است.ایوان شرقی مسجد که به "صفه شاگرد" شهرت دارد و درای تزیینات اصیل سلجوقی است و تزیینات نمای خارجی آن که در اوایل سده ششم هجری انجام گرفته در خور ستایش است. ایوان غربی که به نام"صفه استاد" مشهور است از تزیین آجری همین دوره برخوردار است . هیچ یک از این ایوان ها ضلع کاملا مسدود ندارند. ضلع باز اصلی شان البته به طرف میانسرای مسجد گشوده است و دیوارهای سه ضلع دیگرشان به تالار های پیرامون راه دارند.یک عنصر مهم تزیینی در معماری اسلامی یعنی مقرنس کاری به صورت ابتدایی در ایوان ها و بعد هم به شکل کامل تر در نقاط دیگر مسجد دیده می شود.

شبستان هاى مسجد: شبستان های گوناگونی در مسجد جامع اصفهان به فراخور ساخت و وظیفه ای که دارند وجود دارد .مانند شبستان چهل ستونی که شاه عباس اول به گوشه جنوب غربی مسجد اضافه کرد.وجه تسمیه این گونه شبستان ها آن است که ستون های فراوان دارند.شبستان تاغداری که در زمان بایسنقر میرزا در ضلع غربی مسجد افزوده شد و به نام بیت الشتا عماد مشهور است فضای منزوی و محفوظی است که برای مراسم نماز در زمستان از آن استفاده می شود.این فضا ۵۰ متر طول و ۲۵ متر عرض دارد.تاغ های خیمه ای آن بر ستون های کم ارتفاع استوارند.در هر یک از تاغ های آن حفرهای پیش بینی شده است که با یک قطعه مرمر سفید پوشانده شده به طوری که نور خورشید را به فضای شبستان باز می تاباند. در شبیستان های مسجد جامع اصفهان در حدود ۴۷۰ نوع تاغ دیده مى شودبه يک نگاه به نظر ميرسد که هر کدامشان شکلى متفاوت دارد و اين جلوه گاه ارزنده اى از استادان معمارى ايران در کاربرد اين شيوه پوشاندن ابنيه را نشان مى دهد

ميانسرا: ميانسراى مسجد جامع اصفهان داراى دو حوض است يکى به شکل مربع در مرکز صحن و ديگرى چند ضلعى در قسمت شمالى آن در بالاى حوض مربع سکويى متکى بر چهار ستون قرار دارد که در ايام گرم تابستان سايه مطبوعى فراهم مى کند وجود آب پاک در مسجد به حدى مهم است که کتيبه اى در مسجد جامع از لزوم آبراهى بين زاينده رود و مسجد حکايت مى کند که تا قبل از ورود به مسجد براى آبيارى باغات از آن استفاده مى شود .

مسجد جامع اصفهان از مساجدى است که محراب هاى متعددى دارد بلند آوازه ترين محراب آن در ضلع شمالى ايوان غربى آن در شبستانى که بوسيله اولجايتو فرمانرواى ايلخانى ساخته شد قرار دارد. اين محراب نمونه نفيسى از تزيين گچبرى است و در دو سوى تورفتگى تاغ دار آن دو ستون کوچک تعبيه شده و کمان نوک تيزى بالاى آنها را به هم متصل مى کند تناسبات اجزا محراب بسيار موزون است و در تزيين آن از گچبرى هاى خط نوشته و گل بته و شکل هاى هندسى استفاده شده است. کتيبه اى که پيرامون مستطيل شکل آن را پوشانده زمينه اى مرکب از شکوفه ها و برگهاى نودميده دارد لوح مرکزى ان از پيچ و تاب غير قرينه شاخ و برگ پوشيده شده است. در عرض لوح تحتانى يک نوار انتزاعى مرکب از نوشته به هم بافته کوفى به چشم مى خورد هشت محراب ديگر در اين مسجد وجود دارد که تدريجا بوسيله فرمانرايان و شخصيت هاى با تقواى مختلف افزوده شده اند.

آخرین ارسال های من :

 سپاس شده توسط: AliReza
موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده بازدید آخرین ارسال
  شناخت مسجد ملك mah.architect 1,278 1390-3-7، 01:32 صبح
آخرین ارسال: mah.architect
  مسجد تاریخانه دامغان reza1366 1,641 1390-1-16، 11:09 عصر
آخرین ارسال: reza1366
  راز سنگ ساعت مسجد امام (شاه عباسي) اصفهان ALI XxX 1,404 1390-1-16، 03:34 عصر
آخرین ارسال: ALI XxX
  سه منار بسیار زیبا در اصفهان ALI XxX 1,580 1390-1-12، 04:40 عصر
آخرین ارسال: ALI XxX
  برج کبوتر در اصفهان ALI XxX 3,339 1390-1-12، 04:33 عصر
آخرین ارسال: ALI XxX
  مسجد جامع یزد ALI XxX 2,661 1390-1-12، 04:21 عصر
آخرین ارسال: ALI XxX
  مسجد وکیل در شیراز ALI XxX 2,545 1390-1-12، 04:18 عصر
آخرین ارسال: ALI XxX
  مسجد نصیرالملک در شیراز ALI XxX 1,874 1390-1-12، 04:16 عصر
آخرین ارسال: ALI XxX
  نقش هنر و معماری اسلامی در مسجد جامع ورامين ALI XxX 1,434 1389-12-23، 03:12 عصر
آخرین ارسال: ALI XxX
  مسجد جامع کرمان (مسجد مظفری) ALI XxX 1,595 1389-12-23، 02:57 عصر
آخرین ارسال: ALI XxX
کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
[-]
جستجو
جستجوی گوگل